29
Journal of Clinical Healthcare 2/2015
Zaakceptowano do druku:
22.05.2015.
WSTĘP
Współczesne społeczeństwa żyją „szybko”,
traktując życie wybiórczo, analizując tylko wybrane
jego
aspekty.
Ewolucja
wiąże
się
z
przewartościowaniem życia ludzkiego, w którym coraz
mniej miejsca zajmują do niedawna bardzo ważne
elementy. Jednym z nich są zagrożenia zdrowia i
życia człowieka. Tymczasem nierzadko stajemy się
świadkami zdarzenia, w którym te najwyższe wartości
człowieka
są
zagrożone.
Stajemy
przed
koniecznością udzielenia pomocy przedmedycznej.
Zgodnie z ustawą z dnia 8 września 2006 r. o
Państwowym Ratownictwie Medycznym
„Pierwsza
pomoc – zespół czynności podejmowanych w celu
ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia
zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą
się w miejscu zdarzenia, w tym również z
wykorzystaniem wyrobów medycznych i wyposażenia
wyrobów medycznych, w rozumieniu przepisów
ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach
medycznych (Dz. U. Nr 107, poz. 679 oraz z 2011 r.
Nr 102, poz. 586 i Nr 113, poz. 657), oraz produktów
leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza
dopuszczonych
do
obrotu
na
terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej
[1]
”
.
Udzielenie pomocy osobie poszkodowanej jest
naszym moralnym, jak i obywatelskim obowiązkiem o
czym mówi artykuł 162 § 1. kodeksu karnego
„Kto
człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym
bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy,
mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej
osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3”
. [2] Za nieudzielnie
pomocy grozi więc odpowiedzialność karna w postaci
pozbawienia wolności. Pozostawiając osobę będącą
w stanie zagrożenia życia, możemy narazić ją na
niebezpieczeństwo związane z utratą zdrowia lub
życia.
Artykuł 162 § 1 podkreśla jednocześnie, że udzielana
pomoc nie może wiązać się z utratą zdrowia lub życia
ratującego. Nikt nie będzie oskarżał osobę, która
odstąpi od jakichkolwiek czynności ratunkowych, gdy
jej życie będzie zagrożone. W myśl zasady dobry
ratownik to żywy ratownik powinniśmy najpierw
zadbać o własne bezpieczeństwo a dopiero później
podejść do poszkodowanego i podjąć odpowiednie
działania.
Współczesne prawodawstwo polskie podkreśla więc,
że każdy świadek, bądź uczestnik zdarzenia pod
rygorem prawnym powinien podjąć czynności
ratunkowe, przed przybyciem wykwalifikowanych
służb ratunkowych.
Brongel
podaje
„Przewidziano,
że
pomoc
przedszpitalna dotrzeć musi do chorego lub ofiary
wypadku w stanie zagrożenia życia, zgodnie ze
standardami europejskimi, w ciągu 8 minut w terenie
miejskim, a 15 minut w terenie wiejskim
”. [3]
Dlatego
dla poszkodowanego, zwłaszcza dla osób z Nagłym
Zatrzymaniem Krążenia, ważnym jest aby otrzymać
pomoc zaraz po wypadku, gdyż pierwsze
nieodwracalne zmiany w skutek niedotlenienia kory
mózgu zachodzą już po około 4 minutach. [4]
Mając na uwadze maksymalny krótki czas dotarcia
karetki na miejsce zdarzenia a jednocześnie tempo
postępujących uszkodzeń tkanki mózgowej staje się
oczywistym jak cenna jest każda upływająca sekunda
po zdarzeniu dla zdrowia i życia poszkodowanego. W
tej sytuacji szczególnej wartości nabiera fachowa
pierwsza pomoc świadków i/lub uczestników
zdarzenia, która może zwiększyć szanse przeżycia
poszkodowanego i/lub przyczynić się do zmniejszenia
uszczerbku na jego zdrowiu.
Dlatego tak ważne staje się upowszechnienie
prawidłowych zasad udzielania pierwszej pomocy w
stanach zagrożenia życia. Ten typ edukacji
prozdrowotnej powinien być realizowany w różnych
grupach społecznych, zawodowych, wiekowych.
Edukacja na rzecz prawidłowego prowadzenia
pierwszej pomocy winna być procesem ciągłym.
Z danych epidemiologicznych wynika, że szkoła jest
coraz częstszym miejscem różnych wypadków.
Średnio corocznie w polskich szkołach dochodzi do
43 wypadków śmiertelnych i 340 ciężkich. Wyraźnie
natomiast wrasta liczba drobnych urazów. Miejscem
ich powstawania są najczęściej boiska szkolne lub
sale gimnastyczne. Ponad 82% ofiar to
najmłodszych klas i gimnazjów.[5]
Młody człowiek zarówno w szkole, jak i poza nią
będąc świadkiem czy uczestnikiem zdarzenia
stwarzającego szanse zagrożenia życia powinien
posiadać umiejętności prawidłowego przeprowadze-
nia pomocy przedmedycznej.
Między innymi z badań Champerek i wsp. [6],
Adamczyka i wsp.[7] wynika, że wiedza młodzieży
ponadgimnazjalnej na temat pierwszej pomocy na
