15
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
OBJAWY I PRZEBIEG JADŁOWSTRĘTU
PSYCHICZNEGO
Jadłowstręt psychiczny najczęściej występuje na
przełomie okresu pokwitania i wczesnej dorosłości od
ok. 14 do 20. roku życia, kiedy to w organizmie i
psychice zachodzą ważne zmiany związane z
dojrzewaniem płciowym i kształtowaniem tożsamości.
[12] Znacznie rzadziej anoreksja występuje po 25.
roku życia. [13]
Początek choroby to zwykle chęć tzw.
zrzucenia
paru kilogramów
, dopiero później przekształca się
ona w obsesje na punkcie wyglądu i odchudzania.
Anoreksja rozwija się w kilku fazach [5,8,10]:
I. Faza– Euforia- metabolizm po paru dniach gło-
dówki ustępuje, dokuczliwy do tej pory głód
znika a na jego miejsce pojawia się euforia tzw.
ekstaza głodowa
. Towarzyszy temu poczucie
władzy i kontroli nad sobą oraz niezwykłe
sprawności umysłu i procesów poznawczych.
II. Faza- Wzmożona samokontrola- narzucanie
sobie autodestrukcyjnych reguł,a perfekcjonizm
w ich przestrzeganiu sprawia, że chory czuje
się lepszy od innych.
III. Faza- Lęk- towarzyszący każdemu posiłkowi,
chory odczuwa, że każde najmniejsze odejście
od diety pozbawia go kontroli, poza tym chory
lekceważy niepokojące objawy i fakt, że cierpi
na zaburzenia odżywiania.
IV. Faza- Symptomy natręctw, obsesji i depresji-
nasilenie psychologicznych konsekwencji zabu-
rzeń odżywiania wiąże się z występowaniem
obsesji (np. na punkcie czystości), umartwień
ciała (np. lodowate kąpiele), czy depresje
(w tym myśli samobójcze).
Jadłowstręt psychiczny dotyczy ok. 0, 5- 1%
młodzieży, pojawia się najczęściej w przedziale
wieku 13-14 lat oraz 17-18 lat. Około dziesięciokrotnie
częściej dotyczy dziewcząt niż chłopców [14]
Anoreksja rozwija się podstępnie, początkowo nie
daje powodów do niepokoju, a wręcz przeciwnie
chory ma dobry nastrój, polepszają mu się wyniki w
szkole, uczy się więcej i chce osiągnąć sukces, a
pozytywne uwagi rówieśników na temat ładnego
wyglądu utwierdzają chorego w słuszności podjętej
diety. [5,10,12]
Dziewczęta chorujące na anoreksje najpierw
stosują różne diety redukcyjne, liczą kalorie,
uprawiają sport, co po kilku miesiącach może
spowodować 25% a nawet 40% utratę wagi. [13]
W
konsekwencji
choroba
doprowadza
do
[2,10,12,13,14]:
Zaburzeń hormonalnych- powoduje to zatrzy-
manie miesiączki u kobiet i zaburzenia potencji
u mężczyzn, powstają zaburzenia czynności
tarczycy, jeżeli choroba występuje przed okre-
sem pokwitania to u dziewcząt następuje pier-
wotny brak miesiączki, zahamowanie rozwoju
piersi a u chłopców narządów płciowych.
Zaburzeń sercowo- naczyniowe- zmniejszenie
masy mięśnia sercowego, zwolnienie akcji ser-
ca, obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, obrzęki
kończyn i twarzy, niedokrwistość, zawroty gło-
wy i omdlenia.
Zmian dermatologicznych- suchość i łuszczenie
się skóry, pojawienia się owłosienia typu la-
nugo (płodowego), wypadania włosów (w tym
łonowych), zaniku zmian trądzikowych.
Zmian w innych układach- zaparcia, wzdęcia,
znaczna redukcja tkanki tłuszczowej, obniżenie
temperatury ciała do ok. 36
C, zwiększona po-
datność na infekcje spowodowana obniżeniem
odporności organizmu.
Anoreksja może stanowić śmiertelne zagrożenie
dla chorego, szacuje się, że w wyniku zaburzeń funk-
cjonowania różnych układów i narządów oraz sa-
mobójstw umiera nawet do 23% anorektyków. [12]
DIAGNOZA, LECZENIE I ROKOWANIE
W Polsce anoreksje rozpoznaje się na podstawie
klasyfikacji ICD- 10, przyjmuje się, że wystąpienie 4
opisanych w niej objawów świadczy o zaburzeniu
[4,15]:
Spadek masy ciała ponad 15% poniżej prawi-
dłowej lub oczekiwanej do aktualnego wzrostu i
wieku.
Spadek masy ciała następuje w wyniku działań
podjętych przez chorego (np. unikanie tuczą-
cego pożywienia).
Postrzeganie u siebie otyłości oraz lęk przed
przytyciem, co prowadzi do narzucania sobie
niskiego progu wagi ciała.
Zaburzenia endokrynne: u kobiet brak, co naj-
mniej trzech kolejnych cykli krwawień mie-
siączkowych, a u mężczyzn utratą zaintereso-
wań seksualnych lub potencji.
