22
Journal of Clinical Healthcare 3/2016
duchowej pociechy, w tym do pomocy kapłana
wyznawanej religii, prawo do swobodnego wyboru
lekarza. Poszerzenie katalogu praw pacjenta
zagwarantowało
34
Zgromadzenie
Plenarne
Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, World Health
Organization) w 1981 roku. Dokument ten wyraźnie
mówi, że pacjent ma prawo do wyboru lekarza, prawo
do zgody na leczenie lub jej odmowę, prawo do
informacji, prawo do poufności, prawo do
respektowania osoby ludzkiej oraz prawo do
poszanowania przekonań religijnych. W 1994 roku
Światowa Organizacja Zdrowia przedstawiła model
Deklaracji Praw Pacjenta, jako wytyczne do
stosowania w poszczególnych krajach [7].
W Polsce prawo do ochrony zdrowia jest
fundamentalnym
prawem,
które
gwarantuje
obywatelom Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z
dnia 2 kwietnia 1997 r. W artykule 68. Konstytucji
czytamy: „Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
Obywatelom niezależnie od ich sytuacji materialnej,
władze publiczne zapewniają równy dostęp do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze
środków publicznych. Warunki i zakres świadczeń
zakreśla ustawa” [8]. Prawa pacjenta są formą
ochrony i jednocześnie służą rozwijaniu u człowieka
odpowiedzialności za swoje zdrowie i życie. [9]
OMÓWIENIE WYBRANYCH PRAW PACJENTA
Zgodnie z ustawą o działalności leczniczej z dnia 15
kwietnia 2011 roku pacjent ma prawo do:
świadczeń zdrowotnych odpowiadających wy-
maganiom wiedzy medycznej a w sytuacji ogra-
niczonych możliwości udzielenia odpowiednich
świadczeń – do korzystania z rzetelnej opartej
na kryteriach medycznych procedury ustalającej
kolejność dostępu do tych świadczeń,
informacji o swoim stanie zdrowia,
tajemnicy informacji z nią związanych,
wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń me-
dycznych lub ich odmowa po uzyskaniu informa-
cji,
poszanowania intymności i godności,
opieki duszpasterskiej,
dokumentacji medycznej,
dodatkowej opieki sprawowanej przez bliską
osobę,
kontaktu osobistego lub telefonicznego z oso-
bami z zewnątrz, poszanowani e życia prywat-
nego i rodzinnego,
przechowywanie rzeczy wartościowych w depo-
zycie,
umierania w spokoju i godności.
Pacjent ma prawo do dostępu do dokumentacji
medycznej, którą stanowią zbiory dokumentów
medycznych zawierające informacje medyczne
dotyczące stanu zdrowia i udzielonych świadczeń
zdrowotnych [10]. Rozróżnić trzeba prawo pacjenta
do otrzymania dokumentacji zewnętrznej np. karty
wypisowe ze szpitala, skierowania lub karty
informacyjne oraz prawo do wglądu do dokumentacji
wewnętrznej. Oba prawa są pochodną prawa
pacjenta do informacji. Dokumentacja zewnętrzna
służy jako niezbędny sposób komunikowania w
sprawach medycznych z innymi placówkami, do
których zgłosi się pacjent. Natomiast prawo wglądu w
dokumentację wewnętrzną przysługuje pacjentowi
bez podania przyczyn, np. ze zwykłej ciekawości. Na
prawo pacjenta do dokumentacji medycznej składają
się obowiązki zakładów opieki zdrowotnej i lekarzy:
obowiązek prowadzenia dokumentacji medycznej
[11,12], obowiązek zapewnienia ochrony danych
zawartych w dokumentacji medycznej oraz obowiązek
udostępnienia dokumentacji medycznej. Podmiot
udzielający świadczeń ma obowiązek udostępnienia
dokumentacji
bezpośrednio
pacjentowi,
jego
przedstawicielowi
ustawowemu
lub
osobie
upoważnionej
przez
niego.
Udostępnienie
dokumentacji odbywa się w siedzibie podmiotu
udzielającego świadczeń poprzez możliwość wglądu,
sporządzenie wyciągów, odpisów, kopii lub poprzez
wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru [13].
Wszelkie oryginały wyników badań np. badań
obrazowych należą się pacjentowi w ramach jego
prawa do informacji o stanie zdrowia. W związku z
tym placówka medyczna przechowuje u siebie jedynie
kopie, a oryginały wydaje pacjentowi na każde
żądanie. Ustawa reguluje dostęp do dokumentacji dla
osób trzecich, został on wyraźnie ograniczony do
osób, które są wobec pacjenta przedstawicielami
ustawowymi lub mają od niego upoważnienie.
Kolejnym prawem pacjenta, zgodnie z treścią
Ustawy jest prawo do informacji [14]. Pacjent ma
prawo do uzyskania informacji o przysługujących mu
prawach, tych, które wynikają z ustawy o prawach
pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, jak również z
przepisów odrębnych obowiązujących w danej
placówce. Pacjent ma prawo do informacji o swoim
stanie zdrowia, rozpoznaniu, dostępnych metodach
diagnostycznych i leczniczych, o skutkach
związanych z ich zastosowaniem lub zaniechaniem
