24
Journal of Clinical Healthcare 3/2016
przedstawiciela ustawowego. Ma to zastosowanie,
gdy pacjentem jest osoba małoletnia, która ukończyła
16 rok życia i ma prawo do udziału w podejmowaniu
decyzji co do świadczeń zdrowotnych. Z kolizją woli
mamy do czynienia, gdy osoby małoletnie, które
ukończyły 16 rok życia, wyrażają sprzeciw wobec
określonych czynności medycznych, a ich
przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę, lub
odwrotnie. W tej sytuacji decyzję podejmuje sąd
rodzinny. Interwencja medyczna może być podjęta
bez zgody pacjenta w określonych, nagłych i
nadzwyczajnych sytuacjach, w celu zapobieżenia
nieodwracalnym skutkom dla życia i zdrowia pacjenta.
Warunkiem jest niezdolność pacjenta do wyrażenia
zgody np. pacjent nieprzytomny lub w trakcie trwania
zabiegu operacyjnego [24]. Poza wymienionymi
przypadkami udzielenie świadczeń zdrowotnych bez
zgody pacjenta lub wbrew jego woli możliwe jest w
sytuacji przymusowego leczenia, które uregulowane
jest odrębnymi przepisami, dotyczy to leczenia
psychiatrycznego, chorób zakaźnych, leczenia
odwykowego [25].
Pacjent ma nie tylko prawa ale i obowiązki.
Podstawowym obowiązkiem pacjenta, jest obowiązek
przestrzegania regulaminu zakładu opieki zdrowotnej.
Wewnętrzne regulaminy zakładów opieki zdrowotnej
swoją mocą obejmują nie tylko osoby leczące się w
placówce ale i osoby odwiedzające pacjentów. Nie
przestrzeganie wewnętrznego regulaminu może
spowodować wypisanie pacjenta ze szpitala ale tylko
w przypadku, gdy zaprzestanie udzielania świadczeń
nie spowoduje bezpośredniego zagrożenia dla
zdrowia i życia pacjenta lub innych osób.
RZECZNIK PRAW PACJENTA
Rzecznik Praw Pacjenta jest organem administracji
rządowej, jego zadaniem jest sprawowanie ochrony
nad prawami pacjenta. Powołanie Rzecznika Praw
Pacjenta jest uzupełnieniem systemu ochrony
zdrowia. W Polsce urząd ten po raz pierwszy został
wprowadzony ustawą z dnia 6 listopada 2008 roku o
prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Rozdział 12 i 13 ustawy o prawach pacjenta wskazuje
zakres i sposób wykonywania zadań. Ustawodawca
nadał Rzecznikowi status jednoosobowego organu
administracji publicznej. Nadzór nad działalnością
rzecznika sprawuje Prezes Rady Ministrów. W
ramach swoich funkcji Rzecznik Praw Pacjenta ma
obowiązek prowadzenia postępowań w sprawach
naruszających zbiorowe prawa pacjentów, wnioskuje
o wprowadzenie korekt w już istniejących prawach
dotyczących ochrony praw pacjenta, wprowadza
programy edukacyjne, które popularyzują wiedzę o
ochronie praw pacjenta. Obowiązkiem Rzecznika jest
współpraca
z
organizacjami
pozarządowymi,
zawodowymi i społecznymi. Do podstawowych
kompetencji
Rzecznika
należy
prowadzenie
postępowań w sprawie naruszeń indywidualnych
praw pacjenta. Analizuje skargi pacjentów, dzięki
temu może określić zagrożenia i słabe punkty
systemu opieki zdrowotnej. W przypadku, gdy istnieje
konieczność współpracuje z rzecznikiem praw
obywatelskich i rzecznikiem praw dziecka. W ramach
wyjaśnienia skarg i spraw skierowanych od pacjentów
rzecznik może samodzielnie prowadzić postępowanie
wyjaśniające, ma prawo zbadać sprawę na miejscu,
żądać złożenia wyjaśnień i przedstawienia
dokumentacji, ma kompetencje aby przekazać sprawy
do prokuratury, powołać biegłych i występować po
ekspertyzy. Osoby pokrzywdzone mają możliwość
dochodzenia swoich roszczeń, rozpatrzenia skarg.
Nadzoruje pracę organów, którym zlecił sprawdzenie
złożonej skargi pacjenta. Rzecznik powinien być w
swojej działalności niezawisły i niezależny od innych
organów państwowych [26].
PIŚMINNICTWO
1.
Ustawa z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta
i Rzeczniku Praw Pacjenta, (Dz. U. 2009, nr 52, poz.
417).
2.
Dubisz S. Uniwersalny słownik języka polskiego. War-
szawa; PWN, 2006.
3.
Nestorowicz M. Prawo medyczne. Toruń; TNOiK, 2005.
4.
Nestorowicz M (red.).Ustawa o prawach pacjenta i
Rzeczniku Praw Pacjenta – komentarz. Warszawa;
IPOZ, 2009.
5.
Moroz G. Prawa pacjenta – praktyczne omówienie wy-
mogów. Ogólnopol Prz Med 2014; 5: 68-69.
6.
Wroński K. Prawa pacjenta. J Oncol 2007; 3: 326-332.
7.
Boś I.Trzpiel K. Prawa pacjenta. Mag Pielęg Położ 2011;
10; 22-23.
8.
Krakowska D. Prawa pacjenta. Warszawa; Wolters Klu-
wer, 2009.
9.
Tokarski Z, Wojciechowska M. Patients’ opinion on the
observance of patient rights by hospital nursing staff.
JPHNMR
2014; (1):28-31.
10. Aleksandrowicz M. Udostępnianie dokumentacji medycz-
nej. Mag Pielęg Położ 2013; 7/8:52-53.
11. Kubiak R. Prowadzenie dokumentacji medycznej według
ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Med Prakt 2011; 4: 99-110.
12. Majkowska G. Patients’ rights to information in contem-
porary healthcare system. JPHNMR
2015; (3):9-11.
13. Gruner Ł. Kurbiel M. Jak prowadzić i udostępniać doku-
mentację medyczną. Ogólnopol Prz Med 2012: 6: 18-22.
