21
Journal of Clinical Healthcare 3/2016
rehabilitacją leczniczą,
opieką nad kobietą ciężarną i jej płodem, poro-
dem, połogiem oraz nad noworodkiem,
opieką nad zdrowym dzieckiem,
badaniem diagnostycznym, w tym z analityką
medyczną,
pielęgnacją chorych,
pielęgnacją niepełnosprawnych i opieką nad ni-
mi,
opieką paliatywno - hospicyjną,
orzekaniem i opiniowaniem o stanie zdrowia,
zapobieganiem powstawaniu urazów i chorób
poprzez działania profilaktyczne oraz szczepie-
nia ochronne,
czynnościami technicznymi z zakresu protetyki i
ortodoncji,
czynnościami z zakresu zaopatrzenia w przed-
mioty ortopedyczne i środki pomocnicze [4].
Istotne znaczenie ma wyodrębnienie z katalogu
świadczeń opieki zdrowotnej grupy świadczeń
gwarantowanych, które współfinansowane są ze
środków publicznych. W ich skład wchodzą świadcze-
nia z zakresu:
podstawowej opieki zdrowotnej,
leczenia szpitalnego,
leków,
leczenia stomatologicznego,
programów lekowych,
rehabilitacji leczniczej,
zaopatrzenia w wyroby medyczne będące przed-
miotami ortopedycznymi oraz środki pomocnicze,
ratownictwa medycznego,
leczenia uzdrowiskowego,
świadczeń wysokospecjalistycznych,
opieki paliatywnej i hospicyjnej,
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień,
świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ra-
mach opieki długoterminowej [5].
PRAWA PACJENTA – RYS HISTORYCZNY
Problematyka
praw
pacjenta
stała
się
współcześnie coraz powszechniejsza, jest to
spowodowane postępem we wszystkich dziedzinach
życia, szczególnie w medycynie. Prawa pacjenta
rozwijały się wraz z rozwojem praw człowieka,
demokracji i etyki. Kluczowym momentem jest
powstanie Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z
1789 roku, która określiła naturalne prawa ludzi, takie
jak: prawo do wolności, własności, bezpieczeństwa,
oporu
przed
agresją.
Natomiast
początek
nowoczesnego prawa humanitarnego i praw
człowieka zdefiniowała Konwencja Genewska z 1864
i 1949 roku. To pierwszy dokument mówiący o
ludziach chorych i ich prawach, o sposobie
postępowania z chorymi i rannymi żołnierzami.
Powstała przy Organizacji Narodów Zjednoczonych
Światowa Organizacja Zdrowia rozpoczęła swoją
działalność po II wojnie światowej i to ta organizacja
w 1946 roku ustanowiła definicję zdrowia, która
obowiązuje do dziś: „zdrowie to stan całkowitego
dobrostanu
fizycznego,
psychicznego
oraz
społecznego, a nie tylko brak choroby czy
inwalidztwa”. Określiła , że „dostęp do możliwie
wysokiego poziomu zdrowia jest jednym z
podstawowych praw każdego człowieka bez względu
na rasę, przynależność polityczną oraz ekonomiczne
czy społeczne uwarunkowania”. W 1948 roku przyjęto
Powszechną Deklarację Praw Człowieka jako
rezolucję
Zgromadzenia
Ogólnego
Narodów
Zjednoczonych. W dokumencie tym czytamy: „każda
osoba ma prawo do poziomu życia odpowiadającego
potrzebom zdrowia i dobrobytu jej samej i jej rodziny,
włączając wyżywienie, ubiór, mieszkanie, opiekę
medyczną i niezbędne świadczenia społeczne, jak
również prawo do zabezpieczenia na wypadek
bezrobocia, niezdolności do pracy itd.”. W roku 1948
powstała współczesna wersja przysięgi Hipokratesa a
mianowicie Deklaracja Genewska, w której czytamy,
że od lekarza wymaga się poświęcenia życia służbie
ludzkości oraz najwyższego respektu dla życia
ludzkiego, wymaga się również od lekarza aby nie
używał swojej wiedzy przeciwko prawom ludzkości.
Wśród zapisów deklaracji Helsińskiej z 1964 roku
czytamy o regulacjach jakim podlegają badania
biomedyczne na człowieku. Jest tam wyraźnie
zaznaczone, że „interes osoby poddanej badaniu
musi
przeważać
nad
interesem
nauki
i
społeczeństwa”, w tym dokumencie widnieje zapis iż
„lekarz powinien uzyskać dobrowolną zgodę osoby
badanej” [6]. Znaczącym dokumentem mającym
wymiar etyczny jest Kodeks Pielęgniarek powstały w
1973 roku przez Międzynarodową Radę Pielęgniarek,
określa on wartości jakimi powinny kierować się
pielęgniarki w swojej pracy. Podpisana w 1981 roku
Deklaracja Lizbońska stwierdza, że pacjent ma prawo
do leczenia przez lekarza, prawo do godnej śmierci,
prawo do zachowania tajemnicy, prawo do zgody lub
odrzucenia leczenia po otrzymaniu pełnej informacji,
prawo do otrzymania albo odrzucenia moralnej lub
