28
Journal of Clinical Healthcare 4/2016
organizm, dlatego powinny być odpowiednio
uzupełniane w codziennej diecie; wyjątkiem jest
kwas foliowy oraz witaminy K, B
1
, B
12
, który
produkowany jest w niewielkich ilościach przez
kosmki jelita grubego oraz witamina D, która
powstaje na skutek działania promieni słonecznych
na skórę. [7,15]
Składniki
mineralne
są
substancjami
nieorganicznymi i stanowią około 4% masy ciała.
Pełnią wiele ważnych funkcji, między innymi:
utrzymują równowagę kwasowo –zasadową, są
elementem budulcowym kości, zębów, tkanek oraz
płynów ustrojowych, biorą udział w syntezie
hormonów,
regulują
działanie
enzymów,
gospodarkę wodną organizmu, zapewniają
prawidłowy rozwój układu nerwowego i krążenia. W
zależności od zapotrzebowania organizmu w ciągu
doby wyróżnia się makro- i mikroelementy oraz
pierwiastki śladowe.[6,7,12]
Tabela 1. Źródła składników mineralnych w
pożywieniu [6,7,12]
Poszczególne minerały i mikroelementy pełnią
określone role w procesach życiowych: wapń, fosfor
i fluor są budulcowymi składnikami kości zębów.
Jod jest składnikiem układu hormonalnego i
enzymatycznego,
miedź
jest
składnikiem
niezbędnym w tworzeniu hemoglobiny, magnez
aktywuje koenzymy kokarboksylazy i koenzym A. W
przenoszeniu impulsów nerwowych uczestniczą sód
i potas. Skurcze i rozkurcze mięśni zależą od
odpowiedniego stężenia i równowagi wapnia,
potasu, magnezu oraz sodu. [12,14,15]
Ważnym czynnikiem w prawidłowej diecie, mającym
wpływ na zęby jest fluor. Jest to składnik mineralny
występujący w większości tkanek i płynów
ustrojowych, a także – w największych ilościach- w
kościach i zębach. Pierwiastek ten bierze udział w
prawidłowej mineralizacji zębów i kości, jest także
składnikiem szkliwa w postaci fluoroapatytu –
wpływa na twardość szkliwa. Niedobory fluoru
sprzyjają
rozwojowi
próchnicy
u
dzieci.
Podstawowym źródłem fluoru w pożywieniu jest
woda pitna. Jego naturalna zawartość w wodzie
waha się w zakresie od 0,1mg/l do 20 mg/l. W
Polsce wyższe ilości fluoru występują w niektórych
wodach mineralnych i leczniczych. Ważnym
źródłem tego pierwiastka są ryby – zawartość fluoru
może dochodzić tu do 1,0 mg/100g. Pewne ilości
tego składnika zawiera także herbata, produkty
zbożowe i sery podpuszczkowe. [11]
Woda stanowi największy ilościowo budulec
organizmu: stanowi około 55-65% masy ciała.
Powinna stanowić składnik codziennej diety, a jej
przyjmowana ilość powinna być adekwatna do
wieku, masy ciała oraz czynników mających wpływ
na jej stratę (gorączka, upały, wymioty, biegunka).
Woda pełni podstawową rolę w transporcie
składników odżywczych do komórek oraz
produktów przemiany materii, jest odpowiedzialna
za utrzymanie kształtu komórek. Utrzymuje
prawidłową temperaturę ciała, bierze udział w
wytwarzaniu energii, spełnia rolę ochronną dla
przewodu
pokarmowego.
Jest
nośnikiem
składników mineralnych, między innymi fluoru
[12,14].
Nieprawidłowe
odżywianie
dzieci
może
powodować zmiany w jamie ustnej, między innymi
na błonie śluzowej, nieprawidłowości rozwoju
tkanek przyzębia, przyczynić się do postania
próchnicy, a także powodować erozję szkliwa. Jest
ważnym czynnikiem między innymi w procesie
odontogenezy- gdy rozwijają się zawiązki zębów
mlecznych i stałych, dlatego bardzo ważne jest to,
by w tym okresie dostarczyć organizmowi produkty
