26
Journal of Clinical Healthcare 4/2016
Rycina 1. Piramida zdrowego żywienia dla dzieci i
młodzieży w wieku szkolnym [5]
Powyższa piramida ukazuje produkty, które
powinny być zawarte w codziennej diecie. Produkty
zbożowe – będące źródłem energii w diecie –
powinny być spożywane nawet 4 – 5 razy dziennie.
Każdy posiłek powinien zawierać również owoce
lub warzywa, aby dostarczyć organizmowi
niezbędne witaminy; pełnią one nie tylko funkcję
budulcową, ale także są katalizatorami w
przemianach węglowodanów, białek i tłuszczów.
Ważnym elementem jest mleko i jego przetwory
takie jak kefiry, maślanki, jogurty, sery, będące
głównym źródłem białka, które powinny być
spożywane codziennie przynajmniej w 3 – 4
porcjach. Przynajmniej 2 porcje dziennie powinny
stanowić produkty z najwyższych szczebli piramidy:
mięso, jaja oraz ryby. Należy pamiętać również o
spożywaniu odpowiedniej ilości wody, a także
ograniczaniu spożywania cukrów, słodkich napojów,
słodyczy oraz soli. W żywieniu dzieci bardzo ważne
jest podawanie trzech głównych posiłków dziennie,
w regularnych odstępach czasu oraz dwóch
posiłków dodatkowych. [2,3,6]
Należy jednak pamiętać, by dodatkową
przekąską nie były słodycze lub produkty
o wysokiej zawartości cukru, gdyż sprzyjają
produkcji płytki nazębnej. Ze względu na dużą
zawartość cukrów i kwasów organicznych, owoce
(szczególnie cytrusowe) i soki owocowe powinny
być spożywane podczas głównych posiłków i
podobnie jak w przypadku słodyczy powinny być
podawane pod kontrolą rodziców. Słodycze o
konsystencji kleistej typu toffi, czekolada, dżemy,
lizaki są szczególnie niebezpieczne, gdyż bardzo
długo utrzymują się na powierzchni zębów. Po
spożyciu produktów bogatych w cukier przez około
15 – 30 minut tworzą się kwasy w płytce nazębnej,
dlatego zbyt częste ich spożywanie może
powodować nieustającą demineralizację szkliwa. W
czasie intensywnego wzrostu należy pamiętać, by w
diecie dziecka uwzględnić pokarmy bogate w
białko, wapń, fosfor, żelazo a także witaminy,
między innymi witaminę A i C. Istotna jest
konsystencja pokarmu: im jest bardziej zbita i
wymagająca dokładnego żucia np. gruboziarnisty
chleb, tym lepiej wspomaga oczyszczanie zębów z
resztek pokarmowych i osadu. Podobne działanie
wykazuje jedzenie surowych owoców i jarzyn, o
włóknistej budowie. [1,2]
PODSTAWOWE SKŁADNIKI POKARMOWE
W diecie dzieci niezbędne jest dostarczenie 6
podstawowych
składników
pokarmowych:
tłuszczów, węglowodanów, białek, witamin,
składników mineralnych i wody. Powinny być
dostarczone
w
odpowiednich
ilościach
i
proporcjach. [7,8,9]
Tłuszcze
pokrywają
zapotrzebowanie
energetyczne organizmu. Należy jednak pamiętać,
że zapotrzebowanie na nią jest zróżnicowane i
zależne m.in. od tempa wzrostu, trawienia,
intensywności przemiany materii, ciepłoty ciała i
aktywności fizycznej. Powszechnie stosowaną
jednostką energii cieplnej z pożywienia jest 1 kcal –
1 kilokaloria. Stanowi ona ilość energii potrzebnej
do ogrzania 1l/1kg czystej chemicznie
o 1 °C
od temperatury 14,5 do 15,5 °C. Z 1 grama
tłuszczów organizm otrzymuje 9 kcal, dlatego
tłuszcze są jednym z podstawowych źródeł energii
w organizmie. Tłuszcze nadają smak pokarmom, są
nośnikami witamin w nich rozpuszczalnych, takich
