23
Journal of Clinical Healthcare 4/2016
Całkowicie ukształtowane zęby mleczne pozostają
w jamie ustnej od 2 do 5 lat.
Następnym etapem rozwoju zębów jest
resorpcja korzeni zębów mlecznych. Rozpoczyna
się ona przeciętnie między 2 a 4 rokiem wyrznięcia
się poszczególnych zębów stałych. W okresie
poprzedzającym wyrzynanie się pierwszych
trzonowców następuje intensywny wzrost szczęki i
żuchwy. Oprócz resorpcji zębów mlecznych
zachodzi proces kształtowania i mineralizacji
zawiązków zębów stałych. Między koronami
siekaczy mlecznych pojawiają się szpary oraz
dochodzi do stopniowego ścierania guzków i
brzegów siecznych na skutek czego zmniejsza się
nagryz pionowy w obrębie zębów przednich.
Następuje również przesunięcie dolnego łuku ku
przodowi, co sygnalizuje wzrost podłoża kostnego i
rozwój zawiązków nowych zębów [3].
Okres wymiany zębów mlecznych można
podzielić na dwa etapy: pierwszym etapem jest
okres wyrzynania pierwszych stałych trzonowców i
siekaczy. Wyrzynają się one za drugimi
trzonowcami mlecznymi; wysunięcie się żuchwy do
przodu gwarantuje prawidłową pozycję ich
wyrzynania.
Tabela 2.Przybliżony czas wyżynania zębów
stałych [3]
Zęby stałe
Czas wyrzynania
Siekacze przyśrodkowe
6-8 lat
Siekacze boczne
7-9 lat
Kły
9-13 lat
Przedtrzonowce pierwsze
9-12 lat
Przedtrzonowce drugie
10-14 lat
Trzonowce pierwsze
5-8 lat
Trzonowce drugie
10-14 lat
Trzonowce trzecie- zęby
mądrości
16-40 lat
Niekiedy jako pierwsze wyrzynają się siekacze
dolne przyśrodkowe, nie ma to jednak znaczenia
dla dalszego etapu rozwoju prawidłowego zgryzu.
Wyrzynanie i wyrastanie siekaczy do pełnej
wysokości trwa około 2 lat. W tym czasie nagryz
pionowy zębów przednich zostaje zwiększony do
około ½ - 2/3 wysokości koron siekaczy dolnych.
Drugim okresem jest wymiana zębów
trzonowych i kłów mlecznych na przedtrzonowce i
kły stałe oraz wyrzynanie się drugich trzonowców
stałych. Okres ten następuje zwykle w wieku
powyżej 9 lat. Po wyrośnięciu przedtrzonowców
następuje podwyższenie w odcinkach bocznych
łuków zębowych oraz mniejszy nagryz pionowy
siekaczy. Pod koniec tego okresu utrwalają się
warunki zgryzowe charakterystyczne dla uzębienia
stałego: łuk górny przybiera kształt elipsy, zaś
dolny- paraboli, siekacze górne zachodzą na 1/3
wysokości koron siekaczy dolnych, w odcinku
bocznym guzki policzkowe zębów górnych
pokrywają guzki policzkowe zębów dolnych, linia
pośrodkowa przechodzi między siekaczami
przyśrodkowymi i jest ona zgodna z linią
pośrodkową twarzy, zachowane są punkty styczne
między zębami sąsiednimi, w zwarciu każdy ząb
styka się z dwoma zębami przeciwstawnymi (triady
czynnościowe) [1,2,3].
MORFOLOGIA SZKLIWA
Szkliwo stanowi warstwę ochronną zębiny. Jest
to
tkanka
zmineralizowana,
pochodzenia
nabłonkowego o najwyższym stopniu twardości ( 5-
7 stopień twardości w skali Mohsa). Jej grubość w
obrębie korony zęba jest różna: najgrubsza warstwa
znajduje się na guzkach powierzchni żujących i
zgryzowych, zaś najcieńsza jest na brzegach
siecznych.
Szkliwo zbudowane jest z pryzmatów szkliwnych
oraz substancji międzypryzmatycznej. Występują tu
także blaszki szkliwne i pęczki szkliwne. Blaszki
szkliwne zbudowane są głównie z substancji
organicznych; wnikają w głąb szkliwa i biegną do
linii szkliwno-zębinowej. Pęczki szkliwne są
niecałkowicie
zmineralizowanymi
pryzmatami
szkliwa, występują w dużej ilości w szkliwie zębów
mlecznych. Zewnętrzną powierzchnię szkliwa w
całości pokrywa błona Nasmytha czyli tzw.
oszkliwie. Występują tu również pasma wzniesień
tzw. fryzy - zakończenia linii Retziusa, które są
widoczne w obrazie mikroskopowym jako miejsca
przerw w procesie mineralizacji (okresów
zmniejszonego wapnienia). Linia Retziusa (linia
porodowa) znajduje się w szkliwie wszystkich
zębów, najczęściej pierwszego stałego zęba
trzonowego. Stanowi ona granicę w procesie
rozwoju zęba między szkliwem mineralizującym się
w okresie płodowym a szkliwem zmineralizowanym
po urodzenia dziecka i jest wynikiem zaburzeń w
mineralizacji twardych tkanek zęba na skutek zmian
jakościowych w sposobie odżywiania oraz zmiany
warunków wewnętrznych noworodka. [1,4,5]
