16-19
18
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
występują tu w ogóle. Średni wiek występowania tego
schorzenia to 68-82 lata. Rzadko choroba atakuje
błony śluzowe, jednak gdy już do tego dojdzie to są to
błony śluzowe w obrębie jamy ustnej.
Pemfigoid błon śluzowych
(mucous membranę
pemphigoid- MMP) jest to choroba o podłożu
autoimmunologicznym rzadko spotykana. Objawia się
występowaniem pęcherzy podnabłonkowych w obrę-
bie spojówek oczu, na błonie śluzowej jamy ustnej,
gardła, przełyku, krtani, nosa, narządów płciowych
oraz odbytu. Bardzo rzadko zdarzają się zmiany
skórne. Schorzenie występuje najczęściej u osób w
wieku 60-80 lat, częściej u kobiet. U 85% przypadków
zmiany występują na błonie śluzowej jamy ustnej.
Najczęściej umiejscowione są na wargach, policzkach
i podniebieniu. Często pacjenci zgłaszający się do
gabinetu stomatologicznego mają złuszczające
zapalenie dziąseł, owrzodzenia, nadżerki, rzadko
zdarza się aby pęcherze były w nienaruszonym
stanie. Po wygojeniu tych zmian zostają białe
smugowate blizny. Choroba jest przewlekła z
okresami zaostrzeń i remisji. Trwa latami. Leczenie
zaczyna się od podawania miejscowo kortykosteroi-
dów, leków przeciwzapalnych i łagodzących, jednak
w zależności od ciężkości przebiegu choroby może
konieczne być leczenie ogólnoustrojowe.
Pęcherzyca zwykła
(pemphigus vulgaris) jest to
choroba przewlekła o podłożu immunologicznym.
Charakterystyczne jest tu tworzenie się wiotkich
powierzchownych pęcherzyków i pęcherzy na skórze i
błonach śluzowych. W jamie ustnej zmiany występują
u 66% przypadków. Pęcherze śródnabłonkowe są
cienkie szybko pękają, powodując nierównomierne
nadżerki, które są często krwotoczne i mają brzegi
nieregularne z resztkami tkanki martwiczej. Nadżerki
goją się trudno. W jamie ustnej zmiany umiejscowione
są zwykle na błonie śluzowej podniebienia miękkiego,
policzków, języka, warg oraz na dziąsłach dając obraz
złuszczającego zapalenia dziąseł. Wykwity zazwyczaj
są nieliczne, ale mogą utrzymywać się bardzo długo.
Są bolesne, powodują trudności w przełykaniu,
przyjmowaniu pokarmów oraz w mowie. Na skórze
charakterystyczny jest tu objaw Nikolskiego czyli
lekkie potarcie skóry powoduje tworzenie pęcherzy.
Do połowy XX wieku choroba ta była prawie w
każdym przypadku chorobą śmiertelną ze względu na
niekontrolowaną utratę płynów i białek oraz zakażenia
oportunistyczne. Dzięki wprowadzeniu leczenia
glikokortykosteroidami długość życia chorych na
pęcherzyce zwykłą znacznie się wydłużyła, a
śmiertelność wynosi około 6% przypadków. Wczesne
wykrycie choroby i szybkie wprowadzenie leczenia
zmniejsza prawdopodobieństwo jej rozprzestrzeniania
i regresji. [1,2,4,8]
ZMIANY PRZEDRAKOWE - LEUKOPLAKIA I
ERYTROPLAKIA
Etiopatogeneza chorób przednowotworowych łączy
ze sobą wiele czynników egzo- i endogenicznych. Do
egzogenicznych należą: mechaniczne podrażnienia
błony śluzowej jamy ustnej ze strony ostrych lub
złamanych zębów oraz ich pozostałości, złe
dopasowanie uzupełnień protetycznych, urazy
elektryczne i elektrogalwaniczne, promieniowanie
jonizujące. Bardzo niebezpieczne jest również
działanie czynników chemicznych, a szczególnie
związków z grupy węglowodorów aromatycznych,
związków kadmu, ołowiu, arsenu, ciał smolistych czy
rozpuszczalników organicznych. Bardzo szkodliwy
wpływ na jamę ustną ma również nałogowe palenie
papierosów. Nowotwory jamy ustnej rozwijają się
najczęściej na podłożu zmian przedrakowych.
Najczęstszymi stanami przedrakowymi są
leukoplakia i erytroplakia. Stany przedrakowe mogą
pojawiać się w każdym wieku jednak najczęściej
występują u osób starszych. Dominują po 50 roku
życia, szczególnie u mężczyzn. Najbardziej narażone
są osoby palące nałogowo papierosy.
Leukoplakia
rozwija się praktycznie w każdej okolicy
błony śluzowej jamy ustnej, ale najczęściej zmiany
obserwuje się na błonie śluzowej policzka od kąta ust
wzdłuż linii zwarcia zębów. Choroba ma przebieg
powolny i przewlekły. W początkowym stadium objawy
schorzenia są nieznaczne : wrażliwość przy spożywa-
niu ostrych i kwaśnych potraw, ból, pieczenie, niekiedy
suchość i mrowienie. W następnym stadium choroby
powstają wykwity, które są różnej wielkości, dosyć
płaskie, lekko wznoszące się ponad zdrową błonę
śluzową. W kolejnym okresie choroby zmiany
przybierają pstrokaty wygląd, są rozproszone,
pogrubione, pojawia się rąbek zapalny tak zwany
rąbek Schwimmera. Pojawiają się brodawkowate
rozrosty, pęknięcia, nacieczenia i stwardnienie
podłoża. Metody leczenia chorób przedrakowych
opierają się na obserwacji, wycięcia operacyjnego
zmiany, laseroterapii i chemioterapii. Zmiany
leukoplakii powinny być szybko i intensywnie leczone,
w przeciwnym wypadku u 5-10% przypadków rozwija
się rak .
Erytroplakia
umiejscowiona jest zazwyczaj na błonie
śluzowej dna jamy ustnej, bocznej powierzchni języka,
