16-19
17
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
DERMATOZY JAMY USTNEJ
U pacjentów w wieku senioralnym panuje duża
zachorowalność na najczęstsze dermatozy jamy
ustnej. Towarzyszyć im mogą , ale nie muszą zmiany
skórne. W obrębie błony śluzowej jamy ustnej
schorzenia te mogą współistnieć ze złuszczającym
zapaleniem dziąseł, owrzodzeniami błony śluzowej
lub nieuszkodzonymi pęcherzykami i pęcherzami.
Dermatozy w okolicy dziąseł objawiają się wrażliwym
nabłonkiem, owrzodzeniami i pasmami oraz jako
rozległy rumień umiejscowiony od dziąsła brzeżnego
do dziąsła przyczepionego. W miejscach gdzie
występują te schorzenia często widać zwiększone
odkładanie się płytki bakteryjnej. Jest to spowodo-
wane niedostateczną higieną tych okolić, ponieważ
miejsca
te są pomijane w trakcie zabiegów
higienicznych przez odczuwanie zbyt dużego
dyskomfortu. Pomyłkowo można uznać te zmiany za
związane z płytką nazębną, zwłaszcza jeśli z całej
jamy ustnej występują jedynie w okolicy dziąseł.
Różnicuje je jedynie fakt, że zmiany nie ustępują po
dokładnym usunięciu złogów kamienia, osadu i płytki
bakteryjnej oraz udzieleniu dokładnego instruktażu
higieny jamy ustnej i wprowadzeniu metod kontroli
płytki bakteryjnej. Po niedokładnym rozpoznaniu
schorzenia istnieje ryzyko na przykład rozwoju
nowotworu złośliwego, objęcia chorobom narządu
wzroku oraz ryzyko zwiększonej śmiertelności bez
szybkiego włączenia leczenia ogólnoustrojowego.
Bardzo ważne jest ustalenie prawidłowego
rozpoznania na podstawie cech klinicznych i
histologicznych. Po unormowaniu fazy ostrej choroby
kluczowa
jest
kontynuacja
ogólnej
opieki
stomatologicznej. Niewystarczająco dobra higiena
jamy ustnej, odkładanie się złogów kamienia
nazębnego i odkładanie się płytki bakteryjnej
prowadzi do pogorszenia objawów dermatoz w jamie
ustnej.
Wygładzenie
powierzchni
wypełnień,
złagodzenie ostrych guzków i perfekcyjna higiena
jamy ustnej zwiększają komfort pacjentów. [2,3,5]
LISZAJ PŁASKI (ORAL LICHEN PLANUS – OLP)
Jest to przewlekła choroba śluzówkowo-skórna,
najczęściej występuje na błonie śluzowej jamy ustnej.
Jest to schorzenie o podłożu immunologicznym.
Często występuje u osób w starszym wieku, częściej
u kobiet. Razem z wykwitami na błonie śluzowej
mogą pojawiać się zmiany skórne. Liszaj płaski
występuje dosyć często, obejmuje 1-2 % populacji
ogólnej. U około 15% przypadków razem ze zmia-
nami na błonie śluzowej występują zmiany skórne, a
u 20% kobiet widoczne są zmiany na błonie śluzowej
narządów płciowych. Liszaja płaskiego można
podzielić na 3 kliniczne podtypy: siateczkowaty,
rumieniowy (zanikowy), nadżerkowy (wrzodziejący).
W badaniu klinicznym OLP objawia się jako biało-
szare grudki płasko-wyniosłe, które łączą się i tworzą
wzory koronkowate, linijne, drzewkowate i jest to
forma bardziej bezpieczna. Gorsze rokowanie mają
zmiany na błonie śluzowej z powstawaniem nadżerek
i pęcherzy, które długo i trudno goją się. Objawy
schorzenia są różne – od postaci bezobjawowej do
bólu, pieczenia, wrażliwości na pokarmy ostre i
kwaśne które wpływają na funkcjonowanie i jakość
życia. Zmiany w obrębie jamy ustnej umiejscowione
są najczęściej w tylnej części błony śluzowej
policzków oraz na języku, dziąsłach i wargach. OLP
leczy się miejscowym podawaniem kortykosteroidów,
leków
przeciwzapalnych,
osłaniających
i
przeciwgrzybiczych. Biorąc pod uwagę fakt, że
wczesne wykrycie raka jamy ustnej bardzo zwiększa
szanse na przeżycie chorego konieczne jest
długotrwałe i dokładne monitorowanie wszystkich
chorych na OLP. [1,6,7]
CHOROBY PĘCHERZOWE
Są to schorzenia o podłożu immunologicznym.
Występuje duża różnorodność objawów oraz
ciężkości przebiegu u osób ze zmianami rozlanymi
oraz miejscowymi. Często pacjenci zgłaszają się z
objawami takimi jak ból oraz krwawienie w trakcie
jedzenia oraz podczas zabiegów higienicznych w
obrębie jamy ustnej. Wykwity w jamie ustnej
najczęściej zlokalizowane są na podniebieniu i
dziąsłach, a także błonie śluzowej języka, warg
i policzków. W badaniu klinicznym obserwuje się
owrzodzenia i rumień oraz rzadko nienaruszone
pęcherzyki i pęcherze. Choroby pęcherzowe różnicuje
się opierając się na wywiadzie i objawach klinicznych
oraz na badaniach histologicznych, które łączą
fluorescencję pośrednią i bezpośrednią. W przypadku
kiedy zmianom na błonie śluzowej towarzyszą zmiany
skórne leczenie zaleca się we współpracy z
dermatologiem. Najczęstszą chorobą pęcherzową o
podłożu immunologicznym w której widoczne są
zmiany skórne jest pemfigoid pęcherzowy. Objawia
się on świądem oraz rumieniem pokrzywkowym, który
obejmuje kończyny oraz środek brzucha, przed
pojawieniem się pęcherzy. Czasami pęcherze nie
