30
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
W pracy z dzieckiem nadpobudliwym psychoru-
chowo należy zachować spokój i rozsądek. Nie
można pozwolić, aby niepokój i nadruchliwość
dziecka udzielały się dorosłym. Dziecko powinno
siedzieć blisko nauczyciela, w pierwszej ławce z da-
la od okna.
Nadmiernej aktywności dziecka nie należy ha-
mować, ale ją pozytywnie ukierunkowywać, poprzez
poproszenie go, np. o starcie tablicy, przyniesienie
pomocy naukowych, zamknięcie sali lub wykonanie
innej pożytecznej czynności, która umożliwi czę-
ściowe rozładowanie jego napięcia.
Nowe lub trudne zadania najpierw należy zade-
monstrować wykonując czynności z krótkimi, ja-
snymi, łagodnymi komentarzami do czasu, aż
dziecko się nauczy. Oddziaływać na dziecko należy
powoli, bez pośpiechu, głosem nieco stłumionym
jakby w zwolnionym tempie, nie krzykiem. Czas
trwania zadania należy dostosować do możliwości
skupienia się dziecka (5 minut dla dziecka nadpo-
budliwego psychoruchowo to bardzo długi czas).
Lepiej niech dziecko wykonuje częściej krótkie
czynności od początku do końca, niż w ciągu dłuż-
szego czasu zacznie wiele a nie skończy żad-
nej.[1,2,8]
Należy zwracać uwagę na staranne wykonywa-
nie prac oraz ich ukończenie a także utrzymywanie
zainteresowania na zadaniu poprzez częste jego
zmiany. Należy wracać do pracy rozpoczętej i nie-
dokończonej. Dziecku powinno się stopniowo wy-
dłużać czas zadania i nasilać stopień trudności.
W zabawach, w których dziecko bierze udział
powinny być jasno określone zasady oraz czas
ukończenia. Nie można pozwolić na chaotyczny,
niekontrolowany i bezładny ruch.
Po zajęciach z wychowania fizycznego czy in-
nych zajęciach ruchowych wymagających dużej ak-
tywności należy zastosować ćwiczenia wyciszające,
np. relaksację, arteterapię.[8]
Przy wykonywaniu danej czynności, np. pisaniu,
rysowaniu należy usunąć ze stolika wszystkie
zbędne przedmioty, a zostawić tylko to, co jest ko-
nieczne. Dziecko nadpobudliwe nie potrafi samo
odgrodzić się od nadmiaru bodźców - wszystko je
rozprasza. W czasie odpytywania dziecko powinno
mieć więcej czasu na sformułowanie odpowiedzi.
Pierwsza odpowiedź nie powinna być oceniana,
gdyż na ogół jest pochopna i błędna.[2,17]
Dziecku należy powierzać jakąś odpowiedzial-
ność, jednak zadanie nie powinno przekraczać jego
możliwości. Dziecko należy nagradzać ilekroć uda
mu się skończyć rozpoczętą czynność. Należy za-
uważać i uznawać wysiłek dziecka, nawet gdy efekt
końcowy nie jest szczytem doskonałości.
Dorosły powinien umieć rozpoznawać wszelkie
pozytywne zachowania dziecka i na nie reagować.
Dorosły powinien umieć oddzielać zachowanie, któ-
re mu się nie podoba od osoby dziecka. Można lu-
bić dziecko, ale nie akceptować konkretnego zacho-
wania.
Jeżeli dziecko kłóci się z innymi lub jest agre-
sywne - należy się wtrącić. W przeciwnym razie,
gdy agresja lub złość odniesie skutek dziecko bę-
dzie miało tendencje do powtarzania tego zachowa-
nia. Agresji nie wolno karać agresją.[2]
Praca z dzieckiem nadpobudliwym wymaga du-
żej cierpliwości, gdyż mimo pozornego pośpiechu
wykonuje ono czynności znacznie wolniej ze wzglę-
du na to, że jego ruchy są mało ekonomiczne i z re-
guły słabo skoordynowane.[11]
Nauka szkolna wymaga od dziecka wielu bardzo
trudnych rzeczy, takich jak [8,12]:
pozostawanie w jednym miejscu przez 45 mi-
nut,
słuchanie przez kilkanaście minut nauczy-
ciela,
zajmowanie się dłuższy czas jednym, często
nudnym tematem,
zapamiętywanie na polecenie wielu informacji
jednocześnie,
bycie grzecznym, a więc panowanie nad
swoim zachowaniem.
Biorąc pod uwagę powyższą charakterystykę
dzieci nadpobudliwych ruchowo wskazane są
wszelkie metody angażujące motorykę. Dają bo-
wiem one szansę zaspokojenia tym dzieciom po-
trzeby ruchu w sposób kontrolowany i społecznie
akceptowany. Dzieci uczą się kontrolowania swego
ruchu i panowania nad nim.[1,2,9,10]
PIŚMINNICTWO
1. Barkley RA. Handbook of attention deficit disorder New
York; Guilford, 1998.
2. Gabbard GO. Psychodynamic psychiatry in clinical
practice. Washington ; American Psychiatric Press
Inc., 2015
3. Elia J, Ambrosini PJ, Rapoport JL. Treatment of atten-
tion deficit hyperactivity disorder
.
New Engl J Med
1999; 340: 780-788.
