22
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
lekka encefalopatia czy wczesnodziecięcy
zespół psychoorganiczny,
ZDUN – zespół deficytu uwagi i nadruchliwo-
ści.
O ADHD mówi się wtedy, gdy charakterystyczne
dla tego zespołu objawy związane z zaburzeniami
koncentracji uwagi, nadmierną aktywnością, wystę-
pują stale od dłuższego czasu i z powodu ich wy-
stępowania dziecko gorzej niż jego rówieśnicy radzi
sobie w szkole, ma niższe stopnie, stwarza pro-
blemy w domu i nie udaje się znaleźć uchwytnej
przyczyny takich problemów.[1,2,4,6]
Barkley R, twierdzi, że najważniejszym elemen-
tem tego zaburzenia jest nieumiejętność kontrolo-
wania własnego zachowania uniemożliwiająca sku-
pienie się na przyszłości lub przeszłości. Dla osób
dotkniętych tym schorzeniem istnieje tylko chwila
obecna.[1]
ETIOLOGIA I EPIDEMIOLOGIA ADHD
Objawy nadpobudliwości psychoruchowej ujaw-
niają się u dzieci przed 7 rokiem życia. Już w wieku
przedszkolnym wiele dzieci wykazuje objawy dziec-
ka nadpobudliwego. Choroba ta najczęściej wy-
stępuje wśród płci męskiej. Przybliżona częstość jej
występowania w ogólnej populacji u chłopców wy-
nosi 9,2%, a u dziewcząt 2,9%. Trudności z utrzy-
maniem uwagi, jak również depresja i objawy lęko-
we częściej dotyczą dziewcząt, a u chłopców po-
wszechniejsze są problemy z zachowaniem.[1,4,7]
W poszukiwaniu czynników etiologicznych
kształtujących obraz kliniczny ADHD podejmowano
szereg wielokierunkowych badań. Do najistotniej-
szych zaliczyć należy [1,2,4,8]:
badania genetycznego uwarunkowania
ADHD,
badania neuroanatomiczne i neurofunkcyjne,
badania neurometabolizmu,
oceny znaczenia czynników środowiskowych
wewnątrzmacicznych i działających po uro-
dzeniu dziecka.
Z dotychczasowych ustaleń wynika, że proces
choroby może powstawać jako konsekwencja zabu-
rzeń neuroprzekaźnictwa w niektórych obszarach
mózgu . W ten sposób impulsy nie mogą być wy-
starczająco filtrowane i dotknięte tym problemem
dzieci muszą walczyć z nieprzerwaną powodzią im-
pulsów. Rezultatem tego są zaburzenia zachowania
takie jak: hiperaktywność, impulsywność albo brak
koncentracji.[9-13]
W wielu opracowaniach uwagę zwraca się na
genetyczne tło powstających zaburzeń. Podkreśla
się, że ADHD może być dziedziczone. Wskazuje
się, że występowanie tego schorzenia u przynajm-
niej jednego z rodziców zwiększa prawdopodobień-
stwo wystąpienia tych samych zaburzeń u ich
dziecka. Dziedziczenie zespołu nadpobudliwości
psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi
sięga około 50%. Ponadto, jeżeli u jednego dziecka
zostanie rozpoznane ADHD, istnieje większe praw-
dopodobieństwo wystąpienia tej choroby u jego ro-
dzeństwa (nawet w około 35% przypadków). [4,14]
Podkreśla się także potencjalne znaczenie etio-
patogenetyczne takich czynników jak: specyficzne
elementy diety dziecka, toksyny (używki) matki w
czasie ciąży, wczesne urazy dziecka, infekcje matki
w czasie ciąży itp. Znaczenie tych czynników w po-
wstawaniu ADHD wydaje się być jednak mocno
zindywidualizowane.[4]
Objawy nadpobudliwości występują najczęściej
na skutek korelacji wielu czynników biologicznych i
społecznymi. Do czynników społecznych mogących
sprzyjać
rozwojowi
zespołu
zalicza
się
m.in.[1,4,6,15,16]:
atmosferę domową (napięta i niespokojna at-
mosfera, awantury i nerwowość rodziców -
burzą równowagę psycho-nerwową dziecka,
a długotrwałe pobudzenie emocjonalne
dziecka prowadzi do utrwalenia się pewnych
nawyków reagowania na trudne sytuacje i
znajduje swój wyraz w nadpobudliwości),
nieprawidłowy styl wychowawczy w rodzinie
(wychowanie niekonsekwentne, czyli brak
stałych wymagań stawianych dziecku i sta-
łych praw udzielanych mu przez dorosłych a
także wychowanie rygorystyczne, czyli usiło-
wanie podporządkowania sobie dziecka
sprzyja występowaniu opisywanych zabu-
rzeń),
brak zaspokajania podstawowych potrzeb
psychicznych (głównie miłości, bezpieczeń-
stwa),
wymagania najbliższego otoczenia,
spędzanie wolnego czasu głównie na ogląda-
niu telewizji i grach komputerowych, z których
większość zawiera elementy przemocy,
