23
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
"tempo życia" (deficyt kontaktów ze stale za-
pracowanymi i przemęczonymi rodzicami),
obcowanie z głośnymi i agresywnymi wzor-
cami kontaktów międzyludzkich.
OBJAWY ADHD
Obraz kliniczny ADHD jest bardzo złożony. Za-
kłócenia pojawiają się w różnych obszarach funk-
cjonowania dziecka [4,15,16]:
1. Nadruchliwość. W porównaniu do rówieśni-
ków jest to chaotyczna aktywność moto-
ryczna niezwiązana z działaniem celowym,
2. Impulsywność oznaczająca zachowanie pod-
porządkowane impulsowi pojawiającemu się
w danej chwili,
3. Zachowania niezauważalne, które można
scharakteryzować jako kłopoty z koncentra-
cją na zadaniu, problemy z długim podtrzy-
mywaniem uwagi na danej aktywności, nawet
przy sprzyjających warunkach zewnętrznych,
4. Nadwrażliwość przejawiająca się łatwym po-
wstawaniem stanów i reakcji emocjonalnych
oraz ich dużej sile,
5. Zakłócenia motywacji, szczególnie widoczne
podczas realizacji zachowania docelowego.
Dzieci z ADHD mają mniejszą zdolność do
samoregulacji wzbudzenia motywacyjnego,
koniecznego do efektywnego zakończenia
działania,
6. Mniejsze możliwości samokontroli i monito-
rowania swojego zachowania. Powoduje to
działanie w zależności od aktualnej sytuacji i
bezpośrednio napływających bodźców. W
konsekwencji utrudnia to przewidywanie i
myślenie o konsekwencjach. Dzieci mają
ograniczone zdolności planowania i gorsze
poczucie czasu.
7. Zakłócenia w funkcjonowaniu społecznym.
Impulsywność dzieci powoduje trudności w
nawiązywaniu, a przede wszystkim w utrzy-
maniu relacji społecznych.
ADHD charakteryzuje się brakiem uwagi, nad-
pobudliwością i zbyt wysoką impulsywnością w sto-
sunku do określonego wieku lub poziomu rozwoju.
Zgodnie ze standardowa diagnoza, by rozpoznać to
zaburzenie, należy stwierdzić u dziecka, które
ukończyło siódmy rok życia, co najmniej sześć spo-
śród cech charakteryzujących zaburzenia koncen-
tracji uwagi oraz dodatkowo co najmniej sześć cha-
rakteryzujących nadpobudliwość i impulsywność.[9]
W ADHD w zależności od występujących obja-
wów może przybierać jedna z postaci (podtypów)
[4,9]:
ADHD – podtyp mieszany, gdy obecne są za-
równo braki koncentracji uwagi, jak i nadpo-
budliwość psychoruchową,
ADHD – podtyp z dominującym brakiem kon-
centracji uwagi,
ADHD – podtyp z dominującą nadpobudliwo-
ścią psychoruchową.
ADHD jest zaburzeniem często współwystępują-
cym z innymi zaburzeniami psychicznymi i proble-
mami rozwojowymi. Z obserwacji klinicznych wy-
nika, że w 50-70% przypadków z ADHD współist-
nieją objawy jednego lub kilku zaburzeń (rycina 1).
[4,8]
Rycina 1. Współwystępowanie ADHD z innymi za-
kłóceniami rozwoju [8]
Problemy dziecka, które mogą wiązać się z ADHD
to m.in. [4,8,9]:
słabsze osiągnięcia szkolne, osiągnięcie niż-
szego wykształcenia,
osobowość antyspołeczna,
ADHD
ADHD+ tiki
ADHD+zaburzenia
opozycjno-
buntownicze
ADHD+zaburzenia
zachowania
ADHD+zespół
obsesyjno-
kompulsywny
izolowane ADHD
ADHA+
zaburzenia
lękowe
ADHD +
zaburzenia
nastroju
ADHD+
uzależnienia
ADHD +
specyficzne
trudności uczenia
