27
Journal of Clinical Healthcare 1/2016
Dostępna farmakoterapia nie leczy ADHD, ale
pozwala na kontrolowanie objawów dopóty, dopóki
przyjmowane są leki. Nie każde dziecko nadpobu-
dliwe musi otrzymywać leki. Leczenie farmakolo-
giczne głównie jest przydatne wtedy gdy inne moż-
liwości pomocy dziecku, takie jak poradnictwo,
współpraca ze szkołą, specjalne systemy nauczania
nie przynoszą efektów. Dzieci często źle tolerują
farmakoterapię ze względów na występowanie ob-
jawów ubocznych takich jak brak apetytu, bezsen-
ność, nerwowość, niepokój, zwiększona emo-
cjonalność, nasilenie tików nerwowych czy bóle
głowy.[3]
W 1937 roku zastosowano po raz pierwszy w le-
czeniu ADHD stymulanty, które tak naprawdę są
„przyspieszaczami”. Najbardziej znany jest ritalin.
Inny popularny lek stosowany w terapii to medikinet.
Składnikiem obu jest methyphenidat, substancja
zbliżona do kokainy. Methylphenidat może zwięk-
szyć natężenie koncentracji u dzieci i stłumić niepo-
kój, ale działa tylko u około 70 % zdiagnozowanych
dzieci i jedynie przez 3–4 godziny. Ritalin i inne leki
mają odbudować uszkodzoną równowagę metaboli-
zmu mózgi. To założenie jednak jest mało wiary-
godne, ponieważ ritalin działa też na dzieci bez
ADHD.[2,4,5]
Współcześnie dla znoszenia objawów ADHD
stosowane jest ponad 40 farmaceutyków, jednak
pierwszoplanową rolę nadal odgrywają [2]:
methylfenidat (leki: ritalin, metadate, con-
certa),
leki amfetaminopochodne: adderal, dexe-
drine, dextrostat.
Sumaryczne ujęcie stosowanych w zależności od
wieku dziecka stymulantów przedstawiono w tabeli
1.
Leki stosowane w leczeniu ADHD zwiększają
zazwyczaj ilość noradrenaliny lub/i dopaminy w
tkance mózgowej (w mózgu dziecka nadpobudli-
wego poziom tych neuromediatorów jest obni-
żony). [2,7]
Wolańczyk i wsp. [8] podsumowując swoje roz-
ważania na temat farmakoterapii ADHD, formułują
następujące wnioski:
1. Leki nie mogą wyleczyć nadpobudliwości,
mogą pomóc ją przeżyć.
2. Mogą zmniejszać jedynie te objawy, na które
działają – nie stanowią środka „na grzecz-
ność”.
3. Pozwalają dziecku na łatwiejsze uczenie się
nowych wiadomości szkolnych, i tego, jak na-
leży się zachowywać w różnych sytuacjach.
4. Leczenie farmakologiczne nie zastąpi wy-
chowania i nauczania, nie może być jedyną
formą podjętej terapii, może stanowić część
planu terapeutycznego, ale nie musi w ogóle
wystąpić.
Tabela 1. Farmaceutyki stosowane w leczeniu
ADHD [2,6]
Nazwa han-
dlowa leku
Nazwa pospolita
(chemiczna)
Zalecany wiek
dziecka do
podjęcia le-
czenia
Adderall
amfetamina
3 r.ż. i starsi
Concerta
methylphenidat (o dłu-
gim działaniu)
6 i >
Cylert*
pamolina
6 i >
Dexedrine
dextroamfetamina
3 i >
Dextrostat
dextroamfetamina
3 i >
Focalin
dexmethylfenidat
6 i >
Metadate ER
methylfenidat (exten-
ded release)
6 i >
Metadate CD
methylfenidat (exten-
ded release)
6 i >
Ritalin
methylphenidat
6 i >
Ritalin SR
methylphenidat (esten-
ded release)
6 i >
Ritalin LA
methylphenidat (o dłu-
gim działaniu)
6 i >
NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE TERAPIE W ADHD
Terapia zespołu nadpobudliwości psychorucho-
wej powinna uwzględniać rodzaj i nasilenie po-
szczególnych objawów ADHD oraz sytuację szkol-
ną i środowiskową dziecka. Duże znaczenie ma też
ustawiczne wzbogacanie wiedzy na temat podgrup
występujących w zespole nadpobudliwości psycho-
ruchowej, co pozwoli na precyzyjniejszy dobór me-
tod leczenia.[2,9,10]
Wybór odpowiedniej metody lub techniki tera-
peutycznej dla dziecka nadpobudliwego psychoru-
chowo nie jest łatwy, gdyż należy wziąć pod uwagę
