6
Journal of Clinical Healthcare 3/2016
medycyny paliatywnej są zgodni, że nieprzeżycie ża-
łoby po utracie osoby bliskiej, potęguje cierpienie
tych, którzy zostają. Destrukcyjnie wpływa na dalsze
życie, a przecież życie… toczy się dalej, dlatego wła-
śnie działają w hospicjach grupy wsparcia dla ludzi
pogrążonych w żałobie.
Śmierć w kontekście personalistycznej psychologii
rozumiana jest jako proces progresywnej depersona-
lizacji. który jest odwróceniem procesu progresywnej
personalizacji [25]. Śmierć jest nieodłącznym ele-
mentem życia każdego człowieka, zjawiskiem po-
wszechnym i niezmiennym. Jednym z najstarszych
znanych tekstów mówiących o śmierci jest Biblia, w
której został opisany jej początek i koniec, a pierwsza
zapowiedź śmierci narodziła się w raju i była wyni-
kiem grzechu pierworodnego, karą za niewierność
Bogu [26]. ,,Powinność zapewnienia umierającym
godnych warunków ich umierania odnosi się do jed-
nego z poważniejszych momentów pracy zawodowej
pielęgniarek, gdy stwierdzają, że wszelkie działania
terapeutyczno-pielęgnacyjne okazują się już zupełnie
bezskuteczne, gdy nadchodzi kres życia ich podo-
piecznych. W tych chwilach pielęgniarka całą postawą
powinna wyrażać swą troskę: ,,Jestem przy Tobie,
czuwam z tobą’’[27].
Człowiek, którego życie dobiega końca, nie może
być pozostawiony samemu sobie. Udzielanie pomocy
umierającemu jest niezbędną i absolutną konieczno-
ścią [28]. Śmierć jest aktem najwyższej nadziei, o ile
jej nieuchronność jest w pełni uświadomiona oraz za-
akceptowana.
Przeczuwając oraz oczekując zarówno pełni życia,
jak i duchowości danej człowiekowi w śmierci w stop-
niu najwyższym, ostatecznym oraz nieodwołalnym,
chrześcijanin pragnie przeżyć tę ważną chwilę jako
należącą do tej strony życia. Nie chce na spotkanie z
Jezusem Chrystusem przyjść bez godowej szaty lub
też jak jedna z nieroztropnych panien - bez oliwy w
swej lampie życia. Na tym polega nadzieja umierania,
w której odsłania się cała głębia duchowości istoty
ludzkiej i życia duchowego w teologicznym, jak rów-
nież w chrześcijańskim sensie. Również ze względu
na to doktryna chrześcijańska, wierna słowem Syna
Bożego, na przestrzeni dwudziestu wieków nie tylko
nie przemilcza faktu śmierci, lecz także wzywa do
czujności, jak również przypomina o jej nieuchronno-
ści ,,memento mori’’ (pamiętaj o śmierci).
Podtrzymywana żywa świadomość nieuchronnej
śmierci oczyszcza, jak również uszlachetnia ludzką
oraz chrześcijańską nadzieję. Posoborowa liturgia w
szczególny sposób podkreśla paschalny wymiar
śmierci, która nie jest kresem, ani unicestwieniem
wszelkich nadziei, jak niekiedy zbyt fatalistycznie jak i
z nieukrywaną rozpaczą głoszą również osoby wie-
rzące. Każda liturgia, a w szczególności Wigilia Pas-
chalna oraz obrzędy pogrzebu, przypominają, iż
śmierć stanowi przejście, bramę, bądź próg, którego
przekroczenie otwiera oczekiwaną, przeczuwaną oraz
rozpoznawaną mocą wiary perspektywę, w której
każdy człowiek odnajduje siebie na nowo – własne
imię ,,wypisane na białym kamyku’’. To właśnie wyra-
ża metafora ewangelicznego ziarna, które wpadłszy w
ziemię musi obumrzeć, jeżeli ma wydać plon stokrot-
ny. A zatem nadzieja – jak się potocznie mówi -
,,umiera ostatnia”, lecz nie wcześniej jednak, jak do-
piero na progu wieczności, gdy wszystko stanie się
jawne, człowiek wkroczy w nieśmiertelność i dostąpi
udziału w pełni Jezusa Chrystusa.
PIŚMIENNICTWO
1. Cytaty o cierpieniu.
2. Tarczoń-Florek K, Kopański Z. Krótkie rozważania na
temat cierpienia człowieka chorego. JPHNMR
2013;
(2):4-6.
3. Szczepanowicz B. Hiob. Cierpienie próbą wiary. UNUM,
Kraków, 1999.
4. Ojciec Święty Jan Paweł II: List apostolski Salvifici
Doloris. Libreria Editrice Vaticana; Watykan, 1984.
5. Kowalska O. Eseje poświęcone chrześcijańskiej wizji
sensu i wartości cierpienia. W: Nauczanie Jana Pawła II
w oczach młodych Polaków. Instytut Tertio Millennio,
Watykan, 2010:41-49.
6. Suska D. Eseje poświęcone chrześcijańskiej wizji sensu i
wartości cierpienia.
7. Jan Paweł II: Świat ludzkiego cierpienia.
w Salvifici Doloris
dostęp sierpień 2012.
8. Kaczkowski J. Grunt pod nogami. Wydawnictwo WAM;
Kraków, 2016.
9. Kaczkowski J, Jabłońska J. Szału nie ma, jest rak.
Biblioteka WIĘZI; Warszawa, 2016.
10. Pawlukiewicz P.Dlaczego Pan Bóg pozwala na cierpienie
niewinnych dzieci?
w
, dostęp sierpień 2012.
11. Spotkanie Jana Pawła II z chorymi w poliklinice Gemelli
dnia 17 października 1978 roku
12. Pater D. (red.) Ból i cierpienie – ognisko światła i
ciemności. Uniwersytet Kardynała Stefana
Wyszyńskiego; Warszawa, 2014.
13. Roslak JW. Salvifici Doloris. Biblijne spojrzenie na
zagadnienie choroby i cierpienia.
