9
Journal of Clinical Healthcare 3/2016
usunąć za wszelką cenę, nawet za cenę śmierci. Ból
psychologiczny związany jest z emocjami negatyw-
nymi. Ból może mieć wymiar społeczny, powodujący
izolację, uzależnienie od innych, utratę roli zawodowej
oraz społecznej. Ból może mieć wymiar duchowy,
przejawiający się utratą znaczenia celu, odczuwanie
Boga jako wroga.
PSYCHICZNE CIERPIENIE DUSZY (ZNIECHĘCE-
NIE, IZOLACJA, DEPRESJA)
Cierpienie jest jedną z najgłębszych tajemnic oso-
bowego życia człowieka. Jest ono przedmiotem głę-
bokich dociekań filozofów.
ZNIECHĘCENIE
Każdy z nas nosi w sobie pragnienie cieszenia się
życiem. Jednak stajemy w obliczu wyzwań, aby po-
konywać trudności i problemy pojawiające się na na-
szej drodze. Nagromadzenie wielu problemów pro-
wadzi do zniechęcenia, a zniechęcenie okrada nas z
radości życia i z siły oraz energii potrzebnych, by sku-
tecznie zmierzyć się z przeciwnościami. Zniechęcenie
„kradnie” nasze marzenia, wiarę i nadzieję [4].
IZOLACJA
Kiedy chory nie dopuszcza do siebie świadomości,
że jest ciężko chory, izoluje się od otoczenia, które
mogłoby potwierdzić jego obawy i przeczucia. Za-
przeczanie jest sygnałem, że pacjent nie jest gotowy
do przyjęcia prawdy. Chory jest cichy, zamknięty w
sobie, osamotniony w swym nieszczęściu. Chory nie
odczuwa przyjemności, traci zainteresowania, ma
wrażenie, że jest sam i wszyscy o nim zapomnieli [5].
DEPRESJA
W depresji ból i cierpienie dotykają całego człowie-
ka, we wszystkich jego wymiarach: fizycznym, psy-
chicznym i duchowym. Najtrudniejszy do zdefiniowa-
nia jest ból psychiczny. Głęboko depresyjni pacjenci
mówią niekiedy o wewnętrznym, wszechogarniającym
cierpieniu. Zaburzenia depresyjne częściej występują
u seniorów z przewlekłymi chorobami oraz deficytami
funkcji poznawczych i skutkują cierpieniem, nie-
sprawnością, a także pogarszają rokowanie i zwięk-
szają śmiertelność [5,6].
Viktor Frankl uważa, że jeżeli człowiek dochodzi do
wniosku, że jego egzystencja nie ma sensu to ogarnie
go wielka frustracja [7]. Luciano Sandrin wspomina
stwierdzenie Mount, zajmującego się opieką palia-
tywną, że przerażająca zapowiedź ciągłości bólu wy-
wołuje lęk, depresję, bezsenność; ból stale przypomi-
na pacjentowi powagę jego choroby.[8]
FIZYCZNY BÓL
Definicja bólu przyjęta przez Międzynarodowe Sto-
warzyszenie Badania Bólu mówi, że ,,ból jest to nie-
przyjemne doznanie zmysłowe i emocjonalne, zwią-
zane z aktualnie występującym lub potencjalnym
uszkodzeniem tkanek albo opisowe w kategoriach ta-
kiego uszkodzenia’’ [6].
Ogromny ból fizyczny może doprowadzać człowieka
do stanu, w którym chory chce go usunąć za wszelką
cenę, nawet za cenę śmierci. Ból psychologiczny
związany jest emocjami negatywnymi, ból może mieć
wymiar społeczny, powodując izolację, uzależnienie
od innych, utratę roli zawodowej oraz społecznej. Ból
może mieć wymiar duchowy, przejawiający się utratą
znaczenia celu, odczuwanie Boga jako wroga. W ży-
ciu staramy się unikać bólu. Istnieją cierpienia trudne
do zniesienia, ale również takie, które prowadzą do
dojrzewania.
Ból to zatem zjawisko psychiczne, subiektywne i
emocjonalnie związane nie tylko z wywołującym go
bodźcem, ale z pamięcią uprzednich doświadczeń.
Ból posiada cechy kliniczne, na postawie których do-
konuje się oceny bólu, ustala jego źródło. Odczuwa-
nie natężenia bólu jest cechą indywidualną, zależy od
danego organizmu, czynników zewnętrznych i we-
wnętrznych, najbardziej jednak od siły działania bodź-
ca bólowego. Wytrzymałość wraz z tolerancją na ból
jest cechą dziedziczną. Po narodzinach organizm
kształtuje zdolności czuciowe, rozpoczyna nastawiać
się na coraz lepszy odbiór bodźców bólowych.
Biorąc pod uwagę umiejscowienie można wyróżnić
ból: miejscowy, rozlany, uogólniony. Natężenie bólu
możemy badać skalami bólu: analogową, wzrokową,
środkami przeciwbólowymi. Jakość bólu wyrażana
jest słownie przez pacjenta. Cechy bólu są następują-
ce: kurczowy, pulsujący, rwący, piekący, palący. Wy-
różnić można ból: ostry lub napadowy, narastający,
zwalniający.[9,10,11]
Celem leczenia bólu nie jest uzyskanie wyleczenia
lub zatrzymania procesu chorobowego, ale popra-
wienie jakości życia chorego w obecnym stadium cho-
roby. Jest to łagodzenie objawów choroby, elimino-
wanie i łagodzenie bólu oraz innych dolegliwości to-
warzyszących chorobie. Leczenie paliatywne obejmu-
je przede wszystkim chorych nowotworowo. Jednym z
elementów leczenia jest wsparcie psychiczne chorego
i rodziny.[12,13]
