10
Journal of Clinical Healthcare 3/2016
Do objawów chorobowych i dolegliwości występują-
cych w zaawansowanych stadiach choroby nowotwo-
rowej należą - biegunki, bezsenność, drgawki, go-
rączka, duszności, kaszel, krwawienie, wyniszczenie
nowotworowe, niedrożność, nudności i wymioty,
obrzęki, złamanie kości, świąd, odleżyny, wodobrzu-
sze, zaparcie szreg innych objawów wyniakjacvych
na przykład z miesjca sadowienia się przerzutów no-
wotworowych np. do ośrodkowego układu nerwowe-
go.[14,15] Afirmujemy życie – uznając umieranie jako
normalne zjawisko dotyczące żywego organizmu. Le-
czenie paliatywne integruje aspekty psychologiczne i
duchowe opieki nad pacjentem. Pomaga żyć aktyw-
nie, jak długo to możliwe.
Opieka paliatywna stała się osobną specjalnością
medyczną od połowy lat osiemdziesiątych dwudzie-
stego wieku. Słowo ,,paliatywny” wywodzi się od łac.
„palliatus” [okryty płaszczem], w kontekście medycz-
nym oznacza trwający, łagodzący oznaki choroby, lub
angielskiego „paliate”- ulżyć, uśmierzyć. Opieka palia-
tywna i hospicyjna obejmuje [12-15]:
zebranie wywiadu,
badanie przedmiotowe,
badania specjalistyczne,
ew. konsultacje specjalistyczne,
ustalenie planu opieki i ew. leczenia,
monitorowanie przebiegu opieki i ew.leczenia,
pielęgnacja chorego,
zaopatrzenie chorego w leki i sprzęt
umożliwiający wykonywanie podstawowych
procedur, stosowanych w medycynie
paliatywnej,
edukacja chorego i jego rodziny,
wsparcie psychiczne i duchowe, wsparcie
socjalne,
szczególna opieka nad chorymi w ostatnich
chwilach życia,
poszanowanie ciała i zabiegi higieniczne,
pożegnanie i modlitwy.
POCZĄTKI OPIEKI PALIATYWNEJ NA ŚWIECIE I
POLSCE
Fundamentem opieki paliatywnej jest powstanie
oraz rozwój ruchu hospicyjnego sięgającego swoimi
korzeniami czasów starożytnych. Hospicjum - hospes
oznacza osobę połączoną z inną trwałym związkiem,
wynikającym z faktu udzielenia gościny. Inne okre-
ślenia tego terminu to: druh, stary przyjaciel, przy-
bysz, wędrowiec, gospodarz podejmujący przybyłych
w domu, oberży i na kwaterze, bądź gość odwiedza-
jący zajazd [16].
Chrześcijaństwo nadaje inne znaczenie terminowi
hospicjum - odnosi go do słów Chrystusa ,,wszystko,
co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniej-
szych, Mnie uczyniliście’’. W związku z tym miłość
wymagana przez Nauczyciela ma polegać na całkowi-
tym oddaniu siebie, wręcz na oddaniu życia za bliź-
nich w myśl słów: ,,Nikt nie ma większej miłości od tej,
gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich’’.
Zarówno miłość Boga, jak i bliźniego jest czymś jed-
nym – Bóg jest Ojcem, natomiast wszyscy ludzie są
braćmi. Świadomi tego byli pierwsi wyznawcy Jezusa
z czasów apostolskich, którzy mieli szerokie pole do
działalności dobroczynnej. Dzięki zbiórkom na rzecz
osób ubogich Kościół rozpoczął działalność charyta-
tywną [17].
Zaczęły powstawać pod zarządem Kościoła szpitale,
w których chorym zapewniano leczenie, a ubogim
pobyt i utrzymanie [18].Ważną rolę w tym okresie
spełniały męskie i żeńskie zakony. Przy wielu klaszto-
rach znajdowały się szpitale dla chorych, nawet dla
nieuleczalnych oraz trędowatych, gdzie zakonnicy lub
świeccy pracownicy pełnili posługę. W szpitalach le-
karze (również zakonnicy) udzielali rady chorym,
klasztorne apteki rozdawały ubogim leki bezpłatnie
[44].
Należy podkreślić że zakony w tamtych czasach by-
ły istotnym czynnikiem życia Kościoła przyczyniając
się do rozwoju cywilizacyjnego oraz kulturalnego ów-
czesnego świata. Działalność dobroczynna była
utrzymywana i finansowana z darowizn przekazywa-
nych Kościołowi przez zamożniejszych obywateli
chrześcijańskich. Służyły wszystkim, którzy potrze-
bowali pomocy. Od VIII wieku, ubogim i cierpiącym
pomagały liczne bractwa szpitalnicze i kościelne, oraz
bractwa miłosierdzia i cechy rzemieślnicze [19]. Brac-
twa te, urządzały nabożeństwa, a następnie rozdawa-
ły jałmużnę. Karmiono również ubogich i opiekowano
się ludźmi chorymi w ich domach [20].
Idea hospicjów, jako chrześcijańskich instytucji do-
broczynnych, niosących pomoc pielgrzymom, bez-
domnych i nieuleczalnie chorym, rozwinęła się
zwłaszcza w okresie średniowiecza. Natomiast w
czasie Odrodzenia i Oświecenia wiele kościelnych in-
stytucji charytatywnych zostało przejętych przez za-
rząd świecki. Opieka paliatywna to bezpośrednie ob-
cowanie z człowiekiem zbliżającym się do kresu swo-
jego życia, a przede wszystkim istoty cierpiącej.
W XIX wieku sytuacja wyglądała trochę inaczej.
Wiek ten jest uznawany za okres intensywnego roz-
woju medycyny. Powstały pierwsze schroniska, prze-
