16-19
19
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
podniebienia miękkiego oraz na przestrzeni
zlokalizowanej za ostatnim zębem trzonowym (trójkąt
zatrzonowcowy). Wykwity najczęściej przybierają
postać pojedynczych, czerwonych żywo zabarwionych
plam, które mają owalny lub okrągły kształt
i błyszczącą ziarnistą bądź gładką powierzchnię.
Schorzenie to najczęściej występuje u osób po 40
roku życiu i częściej u mężczyzn. Jest to choroba
trudniejsza do zdiagnozowania niż leukoplakia oraz
zdecydowanie bardziej niebezpieczna. Na jej podłożu
u ponad 40% przypadków rozwija się nowotwór. Jest
to schorzenie najbardziej złośliwe ze wszystkich
patologicznych zmian śluzówki w jamie ustnej.
[1,3,5,9]
RAK PŁASKONABŁONKOWY
U osób starszych wiek jest czynnikiem ryzyka
rozwoju raka płaskonabłonkowego jamy ustnej. Po
65 roku życiu zwiększa się zapadalność na ten
nowotwór oraz śmiertelność w wyniku tej choroby.
Częściej występuje on u mężczyzn, 95% wszystkich
raków jamy ustnej i gardła jest rozpoznawana u
pacjentów po 40 roku życia. Istnieje wiele czynników
mogących przyczyniać się u osób starszych do
występowania tej choroby, są to na przykład:
nieprawidłowe odżywianie, zmniejszona czujność,
większe obciążenie mutacjami, ekspozycja na
karcynogeny.
Rak płaskonabłonkowy jest najczęściej spotykanym
przypadkiem ze wszystkich nowotworów jamy ustnej
– około 90% przypadków. Najczęściej zmiany
nowotworowe umiejscowione są na powierzchni
języka lub na dnie jamy ustnej. Charakterystycznymi
zmianami są czerwone lub białe plamy, owrzodzenie
bądź łatwo ulegająca zranieniu masa rosnąca
egzofitycznie z owrzodzeniem w środku. Bardzo
często zmiany te nie są bolesne ani tkliwe. W
momencie rozpoznania u prawie połowy przypadków
zauważa się przeżuty do okolicznych lub miejscowych
węzłów chłonnych lub przeżuty odległe. Cały zespół
stomatologiczny, to jest lekarze stomatolodzy,
specjaliści stomatologii, higienistki stomatologiczne i
technicy dentystyczni mają najlepszą możliwość
badania w kierunku raka jamy ustnej podczas
zalecanych co półrocznych wizyt kontrolnych.
Badanie błon śluzowych jamy ustnej podczas
rutynowej kontroli powinno być celowe i dokładnie
przeprowadzone. Badanie takie powinno zaczynać
się od palpacji węzłów chłonnych szyi.
Innymi czynnikami ryzyka oprócz starszego wieku jest
picie alkoholu i palenie tytoniu. Ich łączny wpływ na
występowanie raka głowy i szyi jest znacznie większy
niż każdego z osobna. Rozpoznanie raka
płaskonabłonkowego stwierdza się po dokładnym
badaniu klinicznym i histologicznym. Pacjenci z
postawionym rozpoznaniem muszą być natychmiast
skierowani do wielospecjalistycznego zespołu
leczenia nowotworów głowy i szyi. Przypadki gdzie
możliwe jest operacyjne usunięcie zmiany, musza być
natychmiast skierowani na operację oraz radioterapię
pozabiegową. [1-3,10,11]
PIŚMINNICTWO
1.
Knychalska-Karwan Z. Stomatologia wieku podeszłego.
Lublin; Wyd. Czelej, 2005.
2.
Cohen B, Thomson H (red). Dental Care for the Elderly.
Boca Raton; Chicago, London, 2016.
3.
Yap T, McCullough M. Choroby jamy ustnej, a starzejące się
społeczeństwo. Med Prakt Stomatol 2015; 3:15-26.
4.
Parker SR, MacKelfresh J.: Autoimmune blistering diseases
in the eldery. Clin Dermatol 2011; 29: 69-79.
5.
Jarząb G. Pacjent w wieku podeszłym w gabinecie
stomatologicznym. Mag Stomatol 2003;13(1):60-2.
6.
Eisen D, Carrozzo M, Bagan Sebastian JV, Thongprasom K.
Number V Oral Lichen planus: clinical features and
management. Oral Dis 2005; 11: 338-349.
7.
Lipski T, Kasperski J, Chladek W. Wpływ wieku na zmiany
wybranych cech środowiska jamy ustnej u osób z
bezzębiem. As Stom 2007;4, 37-9.
8.
Frączak B, Aleksandruk G, Brzoza W, Chruściel-Nogalska
M. Higiena Jamy ustnej oraz ruchomych uzupełnień prote-
tycznych,
17.02.2017]
9.
Moshaverinia A, Zheng F, Schricker RS i wsp. Root caries in
the geriatric population: epidemiology, etiology, diagnosis,
treatment planning and modalities of treatment. Dent Forum
2008;2(6):63-70.
10. Strömberg E, Hagman-Gustafsson ML, Holmen A i wsp.
Oral status, oral hygiene habits and caries risk factors in
home
‐
dwelling elderly dependent on moderate or substantial
supportive care for daily living. Community Dent Oral
Epidemiol 2012;40:221-9.
11. Funk GF, Karnell LH, Robinson RA. i wsp. Presentation,
treatment and outcome of oral cavity cancer: a National
Cancer Data Base report. Head Neck 2002; 24: 165-180.
