20-23
22
Journal of Clinical Healthcare 2/2017
obecności przeciwciał skierowanych przeciwko
komórkom przewodów wyprowadzających, przeciw-
ciał Ro antySSA i La antySSB oraz czynnika
reumatoidalnego. Klasyczną triadę objawów
charakteryzuje : zmniejszone wydzielanie śliny-
suchość w jamie ustnej, rogowacenie spojówek-
rogówkowo-spojówkowe zapalenie suche oraz
reumatyczne zapalenie stawów. Suchość jamy
ustnej towarzyszy również chorobie Mikulicza, w
której dochodzi do obrzęku ślinianek w skutek
nacieku limfocytarnego. [2,7,11]
Do podstawowych objawów kserostomii zalicza się
bardzo duży dyskomfort oraz suchość jamy ustnej.
Inne równie nieprzyjemne symptomy to: trudności w
przyjmowaniu pokarmów (częste popijanie między
posiłkami), nieprzyjemny zapach z ust, zaburzenie
odczuwania smaków, pieczenie języka i/lub warg,
pęknięcia na wargach, błona śluzowa sucha,
popękana, blada bez połysku, ślina wypływająca z
przewodów gruczołowych jest gęsta i ma białawy
kolor. Niekiedy obserwuje się próchnicę okrężną w
związku z dużą akumulacją płytki, kandydozę lub
zapalenie kątów ust. Starsi pacjenci cierpiący na
kserostomię mają problemy z użytkowaniem protez
całkowitych. Płyta protezy przemieszcza się na
podłożu protetycznym powodując podrażnienia
błony śluzowej, a w rezultacie owrzodzenia.
[2,7,8,11]
Przyjęte jest, że bardzo niska wartość wydzielania
śliny spoczynkowej jest na poziomie < 0,1 ml/min, a
stymulowanej < 0,7 ml/min i stanowi kryterium
rozpoznawcze kserostomii przy innych towarzyszą-
cych objawach. [23]
Do diagnostyki najczęściej stosowany jest test
Foksa oraz standardowe testy sialometryczne
(pomiar ilości śliny stymulowanej oraz niestymulo-
wanej,
badanie
wydzieliny
gruczołów
podniebiennych, badanie poziomu wydzielania
ślinianek przyusznych). Kolejnym elementem, który
należy zbadać jest ocena suchości błony śluzowej.
Do tego celu wykorzystywany jest zmodyfikowany
test Schrimera, test opłatkowy lub test lusterkowy.
Czasami dla lepszej diagnostyki przeprowadza się
analizę biochemiczną śliny, sialografię gruczołów
ślinowych lub rezonans magnetyczny gruczołów
ślinowych. [1,12]
Systematyczna i odpowiednia higiena jest podstawą
w zapobieganiu i leczeniu kserostomii. U pacjentów
z problemem suchości jamy ustnej zalecane jest
aby unikać kwaśnych, słonych oraz suchych
pokarmów oraz wyeliminować palenie tytoniu oraz
spożywanie alkoholu. W przypadku tego schorzenia
terapia
obejmuje
łagodzenie
objawów.
W objawowym leczeniu kserostomii skuteczne są
płukanki ziołowe (siemię lniane, kwiat malwy,
prawoślazu). Aby poprawić komfort życia do terapii
wprowadza się różnego rodzaju substytuty śliny.
Występują one w różnych formach: żeli, aerozoli,
tabletek do ssania, płukanek czy gum do żucia. W
ich skład wchodzą głównie polimery rozpuszczalne
w wodzie- karboksymetyloceluloza sodowa lub
glicerol, zawierają mieszaninę jonów oraz substan-
cje o właściwościach buforujących. Czasami aby
poprawić zapach dodaje się aromaty na przykład
mięty. Sztuczna ślina jednak nie może w pełni
zastąpić naturalnej ludzkiej śliny, gdyż na rynku nie
ma dostępnych preparatów, które zawierają enzymy
o działaniu trawiennym i bakteriobójczym. [2,13,14]
DIETA
Starzenie się organizmu człowieka jest
procesem nieodwracalnym, a na jego przebieg
wpływa wiele czynników oddziałujących na
organizm przez całe życie. Bardzo duże znaczenie
mają tu różnego rodzaju nałogi oraz nieprawidłowe
odżywianie się. Długość życia człowieka, stan
zdrowia, odporność na różnego rodzaju choroby
oraz rozwój całego organizmu jest ściśle powiązane
z rodzajem przyjmowanego pożywienia. Na sposób
odżywiania się społeczeństw oddziaływują głównie
czynniki ekonomiczne, które kształtują styl życia.
Do czynników, które wpływają na wybór pożywienia
przez osoby w wieku senioralnym należą reakcje
warunkowe. Wynikają one z awersji do niektórych
pokarmów, bądź upodobań dietetycznych. W
każdym wieku, a zwłaszcza w podeszłym rodzaj
oraz ilość przyjmowanego pokarmu powinien być
zgodny z zapotrzebowaniem metabolicznym
organizmu. W starszym wieku występuje większa
chorobowość o charakterze przewlekłym i często
wiąże się to z ograniczeniem spożywania
niektórych pokarmów. [14,15] W procesie starzenia
się organizmu zachodzą różne zmiany, które
uniemożliwiają realizację potrzeb metabolicznych.
W jamie ustnej obserwuje się zmniejszone
wydzielanie śliny i mniejszą zawartość w niej
enzymów trawiennych oraz dochodzi do zmian
zanikowych błony śluzowej jamy ustnej i przełyku.
Ciężko jest określić uniwersalne zalecenia
