21
Journal of Clinical Healthcare 4/2015
WSTĘP
Prawidłowe rozpoznanie choroby wymaga od
badającego skrupulatnego zebrania wywiadu,
przeanalizowania wyników badań laboratoryjnych i
radiologicznych oraz bardzo dokładnego badania
przedmiotowego.
Wywiad oprócz objawów ze strony układu
moczowego powinien zawierać również wiadomości
na temat innych układów np. krążenia, pokarmo-
wego, kostno-stawowego, czy wyglądu skóry
chorego. Istotne są informacje na temat występo-
wania w rodzinie chorób nerek, nadciśnienia czy
nowotworów. W wywiadzie nie powinno zabraknąć
wiedzy o wykonywanym zawodzie, warunkach
pracy, środowisku w jakim żyje pacjent. Często
pomocne jest pytania o przyjmowane leki oraz
rodzaj stosowanej antykoncepcji.
Do podstawowych badań zlecanych w
przypadku krwiomoczu należy badanie ogólne
moczu. Oprócz obecności krwinek czerwonych
można skontrolować dobowe wydalanie z moczem
wapnia, fosforanów, kwasu moczowego oraz
szczawiowego.
Wraz z badaniem ogólnym moczu należy
wykonać badania morfologiczne krwi, oznaczyć
stężenie wapnia, sodu, potasu, fosforanów, kreaty-
niny, kwasu moczowego, mocznika oraz magnezu.
Badania laboratoryjne powinny być wsparte
ultrasonografią, urografią i tomografią kompute-
rową. [1-8]
ULTRASONOGRAFIA
W badaniach ultrasonograficznych w urologii
stosuje się trzy rodzaje głowic. Do badań
podstawowych przez powłoki brzuszne używane są
dwie głowice konweksowe, różniące się częstotli-
wością emitowanych fal ultradźwiękowych, zaś do
badań przez pochwę i odbyt stosuje się głowice
transrektalne.
U dorosłych z dostępu przezbrzusznego (
tran-
sabdominal ultrasound
, TAUS) dokonuje się bada-
nia głowicami sektorowymi bądź convex o
częstotliwości 2,0–6,0 MHz, z opcją kolorowego
dopplera i dopplera mocy. Badanie może zostać
uzupełnione o badanie głowicą liniową o często-
tliwości 6,0–9,0 MHz, umożliwiającą ocenę
narządów miąższowych oraz węzłów chłonnych u
pacjentów szczupłych.
Badanie ultrasonograficzne pozwala na stwier-
dzenie guzów nerek, określenie ich lokalizacji, wiel-
kości w trzech wymiarach, echogeniczności i echo-
struktury, sposobu odgraniczenia od pozostałego
miąższu i stosunku do pola centralnego. W ocenie
należy uwzględnić unaczynienia zmiany w badaniu
dopplerowskim, regionalne węzły chłonne oraz żyłę
nerkową i żyłę główną dolną pod kątem obecności
czopa nowotworowego, wraz z podaniem długości
czopa. Przy guzach zlokalizowanym w górnym
biegunie nerki należy zwrócić uwagę na obecność
nadnercza ( diagnostyka różnicowa). Badanie usg
w przypadku guza nerki często jest badaniem
rozstrzygającym o wyborze metody leczenia.
W kamicy nerkowej usg jest badaniem
pomocniczym, bowiem nie ocenia stanu czynności
nerki objętej chorobą. Poza tym ocena wielkości
złogów obarczona jest dużym błędem zdetermino-
wanym rozdzielczością aparatu usg. Cechą chara-
kterystyczną obrazu kamienia jest obecność wyraź-
nego ogniska hiperechogenicznego z towarzyszą-
cym stożkiem cienia.
W przypadku urazu nerki, gdy dochodzi do
rozerwania miąższu, zaburzona zostaje ciągłość
zarysu nerki po stronie zewnętrznej wraz z zatartą
granicą miąższu i pola środkowego. Nierównomier-
ne rozłożone obszary o różnorodnych odbiciach fal
ultradźwiękowych świadczą o krwiakach. Świeży
krwiak jest obszarem hipoechogennym, zaś „stary”
krwiak ma zmniejszoną echogeniczność z wtrętami
hiperechogenicznymi. [9-13]
W badaniu usg moczowody można uwidocznić
na całej długości jedynie przy ich znacznym
poszerzeniu w dodatku tylko u dzieci lub osób
szczupłych. W wybranych przypadkach widoczny
jest jedynie przynerkowy oraz dolny, przypę-
cherzowy odcinek moczowodu, podczas gdy część
środkowa moczowodu jest z reguły niewidoczna dla
obrazowania z powodu przesłonięcia gazami
jelitowymi. W przypadku obecności kamienia w
moczowodzie może występować znaczne posze-
rzenie układu kielichowo-miedniczkowego będące
zjawiskiem wtórnym, wynikającym z utrudnionego
spływu moczu. Przy opisie poszerzenia układu
kielichowo-miedniczkowego określa się stopień
tego poszerzenia stosując subiektywną skalę: mały,
średni i duży, z podaniem wymiarów kielichów (ich
średnic), miedniczki i grubości miąższu nerkowego.
Stwierdzenie kamienia w moczowodzie jest możliwe
tylko w przypadku jego umiejscowienia w odcinku
podnerkowym lub przypęcherzowym. [11-13]
Pęcherz moczowy, poza dostępem przez-
brzusznym, w szczególnych przypadkach można
uwidocznić także z dostępu przezodbytniczego lub
przezpochwowego głowicami o częstotliwości 8,0–
10,0 MHz. Dostęp przezodbytniczy lub przez-
pochwowy jest polecany w przypadkach wątpliwości
diagnostycznych, powstałych przy rutynowym
(przezbrzusznym) badaniu, szczególnie w odnie-
sieniu do diagnostyki trójkąta pęcherza moczo-
wego, cewki sterczowej oraz w przypadku znacznej
otyłości, jak również ran podbrzusza. Należy
jednocześnie podkreślić, że ze względu na stoso-
